Author: Pashukanis (1 garren horria 2 -etik)

Altsasu, Martxoak 11 ta justiziyei buruzko hausnarketak

Beste gauza batekin lanien neon baino gaurko egunek ustet, baldintzak ematebenan barrun, Altsasu ta Oreretako kasuen sententziyen, ta bereziki proportzionalidadien ta justiziyen inguruko hausnarketa minimo bat eskatzeula. Altsasuko kasutik bakarra librau da “zulotik”, oreretako kasun laurek. Besarkada bat hauentzat eta beste bat barrura dijuztenantzat Kontu Lepotik.

Bi kasutan, prozesuen zehar “probauta” gerau dien gertakariyek “terrorismo” delituen deskribapenien barrun sartze eztien ekintzak diela ebatzi da sententziyetan. ETB2ko “Yo, Claudio” tertuliye ikusten ai naizen hontan, Altsasuko gaztien sententziyekin lotuta, asaldadurie ta hasarrie dao, “terrorismo” tipifikaziyo horren baitan gertakariyek kokatzie izen zalako prezeski ahalbideratu zuna gure gaztiek madriden kartzelaratuek eta epaituek izetie.  Segi letzen!

Galdera batzuk

Gaurkoako, denboriek jan naunez, nere amai kaso ein ta hainbeste afirmaziyo infumable botaberrien, galdera batzukin natorkizue. Ia baliyo dun ariketa honek kontu lepoko partehartzie pixkat animatzeko (hori bai, kaka zarra re baliyo eztun adierazpen askatasunen jabe diela uste deben prepotente danai beto fulminante bat jarrita). Segi letzen!

Kapitala, jabetza pribatue ta genero auziye (V). Ondoriyuek

Azken artikulu honekin hasi aurretik, gauzak garbi uztie gustauko zitzaiten. Artikulu serie honek eztu izen jopuntu bezela langile klaseko emakumie, ta are gutxiyo langile klaseko emakume militantien jardune. Militante guztiyen burrukiek ahalbideratzeu gure autoezagutza prozesue, ta militante feministak gaur arte in dituzten ekarpenak ezinbestekuek izen die, beste eremu ezberdinetako militantienak bezelaxe, kapitalismuen emateien explotaziyo ta dominaziyo harremanak ber dan moduen ulertzen laguntzeko, ta etorkizuneko estragiyek diseinatzeko baldintzak sortzeko. Beti izen dan bezela, oinarte indako burrukai esker eingoie etorkizunekuek.

Beraz, eskerrak lehenengo ta behin emakume burrukalayei. Enuke nahi hemen in dana deslegitimaziyo ariketa bat bezela ulertzie; lehenengo artikulun idatzi bezela, sarien ta kalien daon eztabaida teoriko bat euskera ekartzie izen da serie honen jayotza arrazoie. Gure arteko zatiketiek eta hasarriek etsaiei bakarrik mesede iteiola jakinda, eztabaidie elikau ta elkarlana sustatzeko intentziyuekin publikau det material hau. Argipen hauek emanda, azken atalakin hasiko naiz. Segi letzen!

Kapitala, jabetza pribatue ta genero auziye (IV). Lan produktibue ta erreproduktibue.

“Considerándolo según su forma real, el dinero -esa parte del capital que el capitalista gasta para adquirir capacidad de trabajo- no representa nada más que los medios de subsistencia existentes en el mercado que entran en el consumo individual del obrero. El dinero es tan sólo la forma modificada de estos medios de subsistencia; no bien lo ha recibido, el obrero lo convierte de nuevo en medios de subsistencia. Esta transformación…no guarda ninguna relación directa con el proceso inmediato de producción, más exactamente con el proceso de trabajo; antes bien se efectúa al margen del mismo”.

“De todos modos, la parte del capital gastada en el salario aparece formalmente como una parte que ya no pertenece al capitalista sino al obrero, tan pronto la misma ha adoptado su forma real de medios de subsistencia que entran en el consumo del obrero”.

 

Karl Marx. El Capital. Libro I, Capitulo VI (inédito)

 

Zita honek ondo laburbiltzeu aurreko artikuluen hain luze azaldu zana (barkakoizue hango txapadie). Era berien, serie hontako azken aurreko kapituluen landu nahi dituten kontzeptuen sarrera egokiye emateigula ustet. Ia asmatzetan azaltzen Marxen obrientzat insultantie izen gabe, produkziyuen ta erreprodukziyuen artien daon harremana.

Esango nuke zailtasun haundiyek dauzkeula gaur egun ulertzeko gaur landuko dien kategoria hauek, eta de hecho, feminismue klase perspektiba batetik ulertzeko zailtasunek konfusiyo hoietatik datozela. Kalien asko aitzea emakumien etxeko lanik gabe kapitalismue ezinezkue dala. Guazen horri erantzuten sayatzea. Segi letzen!

Kapitala, jabetza pribatue ta genero auziye. Kapitala, soldatie, klasiek, zapalkuntzie (III)

Ieu!

Oain arte serie hontan idatzi detenan sintesi modura, bi idea azpimarrau nahiko nituzke:

1.-Kapitalismuen botere harreman esentziala klase harremana da, bitarteko produktibuen jabetziei esker produkziyo eremuen kontrola dun klasiek (burgesiye), bere burue birproduzitzeko hauen aginduta lanea jun ber dun klasiekiko (langileriye), dun kontrola.
2.-Genero zapalkuntza o gizonezkuek emakumiekiko dun botere harremana ez da transhistorikue, hau da, beti ezta existiu; jaiotze data bat dauke, aberastasune esku pribatutan metatzeko (dirue) aukerien agerpenakin bat datorrena. Nun gizonak jabetza honen defentsako biologikoki ditun kondiziyueatik (indarra) eta jabetza honen akumulaziyuek emateun botere sozialaatik, emakumien posiziyo soziala ta bere rolak determinatzeko gaitasune hartzeun.

Gaur soldatien ta kapitalan kategoriyei buruz hitzeingo deu; hurrengo ta seurunez serie hontako azkenengo artikulue ulertzeko ezinbestekuek dien bi puntu. Guazen ba.

Gaur egun botere burgesan jatorriyei buruzko analisiye konfundiuarazi dezakeben zenbait fenomeno “moderno” konkreto eman arren (langilien perfile eztalako bakarra, autonomuek o enpresa txikiyek kasu), produkzio modu kapitalistie definitzeun ezaugarri bereizgarriye, Kapital-soldatapeko lana harremana eo prozesu produktibuen hasieran soldatien bitartez ematean pertsonan salerosketie, intakto segitzeun oinarrizko botere harremana da. Oinarrizko esateanien, gainontzeko botere harremanan formie determinatzeuna esan nahi da.

Segi letzen!

Kapitala, jabetza pribatue ta genero auziye (II). Jabetza pribatuen oinarriyek ta ondoriyuek

Aurreko produkziyo moduetan, adibidez, esklabotzan oinarritutakuen (erroma o grezian), “gizon askien asanbladak” etzien posible izengo, hauek denbora librie euki ahal izeteko esklabuek ez balituzkete euki beaien etxaldetan, gizon aske hauentzat izengo zien produktu ta ondasunek sortzen.

Garai hartan e bi klase sozial antagoniko zeudela ikuste deu, bitarteko produktibuen jabetza pribatuen oinarrituta; esan genun bezela baten jabetziek bestien ez-jabetza suposatzeulako.Kasu hontan etzien esklabuek lanea juten soldata baten truke; esklabuek gerratako galtzailiek zien, bizi osoako baldintza hori zeukeben “gauzak” zien, ta ez pertsonak.

Horreatik zuzenbide erromatarrak “askatasune” definitzen zunien, “erosi ta saltzeko gaitasune” bezela definitze zun. Gauzak ezin debe ez erosi ez saldu. Gaur egunien danok erosi ta saltzeko gaitasune eukitzie, ta zuzenbidiek beste marko normatibo (morala, erlijiosue…) guztiyek gainditzie, kasualidadie izengo oteaba?

Segi letzen!

Kapitala, jabetza pribatue ta genero auziye. Abstrakziyue ta orokortasune (I)

“Lo concreto es concreto porque es la sintesis de multiples determinaciones” K. Marx

Urtie bukatzeko, Olentzerok, ein ahal zigun erregaloik onenetako bat ekarri zigun; Berrian lehenengo, Teresa Larruzea ta Jule Goikoetxeak idatzi zeben “Marxen kapitala egungo patriarkatuan” artikulue lehenengo, ta segidan, Kolitzak Borroka garaia da! blogien “Marxismo y opresión de género” izenakin biali zun erantzune. Ta justu gaur etorri da Jule ta Teresan erantzune; barkakoizue baino hori letube ezin nun hau iyo.

Lehendabizi artikulu bakoitze atea zan ordenien lasai irakurtzie komeni da, honekin segiu aurretik. Estekak hauek die:

https://www.berria.eus/paperekoa/1832/016/003/2017-12-28/marxen_kapitala_egungo_patriarkatuan.htm
Marxismo y opresión de género- respuesta a Jule Goikoetxea y Teresa Larruzea
https://elsaltodiario.com/polirika/sobre-monoteismo-capitalismo-y-patriarcado-respuesta-a-kolitza

Nik eztauket ekarpen berririk iteko gaitasunik eztabaida hontan. Baino inguruko jendiekin (gizon zein emakumiekin) hizketan, bigarren artikulu honen inguruen “eztet oso ondo ulertzen” dexentetan aitu det. Hain garrantzitsue iruitze zait eztabaida hau, hankie sartze baldimaet irakurliei parte hartu ta bildurripe zuzentzeko inbitaziyue luzaiez, “Marxismo y opresión de género” artikuluen ulertzie kosta laizken idean inguruen, argi pixkat jartzeko asmotan idaztea animau naizela.

Dana ezingotenez artikulu baten azaldu, serie bat ingo det artikuluen segitzean sekuentziye errespetatzen sayaiez (lenuo o geruo iyoko det landukoien puntukin). Gaurkuen sarreran ta artikuluen zehar azaltzeien kontzeptu ta kategoria nagusiyekin hasiko naiz, realidade abstraktutik konkreturako bidie iten laguntzeko asmotan. Ia zemouz ertetzean.

Egunero emakumiek gizonengandik tratu txarrak jasotzen ai dienien, eo gizonan kontrolpien (sozialki zein indibidualki) daudenien o gizonek erahilek dienien, ezinbestekue da, fenomeno hauen kontzientziye hartziez ta hauei erantzun zuzenak ematiez gain, botere harreman hauek, bizi deun realidadien (kapitalismuen) pertsonan arteko botere harremanan mapa orokorrien ber dan bezela kokatzie, hauen jatorriye zein dan argi identifikatzie, ze pasatzean ulertu ahal izeteko, ta botere harreman hoyen txikiziyoa ta superaziyoa emangoben harremanak, botere harreman horizontalak, eraikitzeko ta zapalkuntza modalidade guztiyek deuseztatzeko. Segi letzen!

Jaleotan

 

Ahal dunak ahal duna, ta bestela Anaitasuna. Herrikoie

 

Jabetza pribatuei ta zuzenbidiekin honek dauken harremanai azkenengo bi artikuluek dedikau ta gero, oingo hontan, norbanakuen arteko harremanetako gatazkak nere ustez nola abordatzeien esplikau nahiko nuke.

Bi sujeton arteko harremaneta mugauko naiz, saiauez egoera jakin o konkretutatik eskapau ta plano orokorretik azaltzen erreproduzitzeiteun jarrerak, o ibiltzeiteun aitzekiyek, o naezuen bezela otsein.

Segi letzen!

Trukie, dirue, kontratue. Askatasun ta berdintasun idean jatorriye

Bueno, azkeneko aldiyen baino zeoze laburro idatziko ote deu gaurkuen. Ze oi lata putie emate deuna jartze geanien (hau idazten hasi nitzenien jarri nun, ta penie eman dit kentziek). Bueno, animo totxoka honekin.

Gutxi gorabehera lehengo aldiyen saiau nitzen azaltzen nola gauzan jabetza pribatuen inguruen daon montauta mundu juridikue. Oinarri honen gainien eraikitzen dala gainegitura juridikue ta politikue kapitalismuen. Hau da, estatue ta bere funtzionamentue, riazanov xaharra ondo azaltzen ai dan realidade hori (heure ustez).

Gure San Marx zahar anakronikuek idea juridikuen inguruen ein zitun zenbait irakurketa (inkreiblemente eguneratu porzierto) botakoitut gaur. Ia ulertzeko moun iteten. Segi letzen!

Etzion/k Deretxoik!

“Poder es poder matar” Malraux

Iepa berrize! Anonimatue asegurauta daukeula ta, eozer gauza esateko bueltan gea berrize. Oaingo hontan, gure azpeitiar mozolo mattiek eskubidiei ta zuzenbidiei buruz dun perzepziyuekin sartuko naiz. Eskubide zibil ta politikuek ta zuzenbidie destripatzen sayatzea, alegiye.

Azpeiti, 2017: “etzion/k deretxoik Kurkui ein diyoben zigor eskaerie iteko, ezta Erraxkini sartu nahi diyoben marroi hori sartzeko, o Estebani sartu diyoben purue sartzeko. Abuso bat den, desproportzionaue. Eztek justue.

Realidade bat da ordie eztaola deretxoik esanda re, iual iual turnoko agintayek estatu aparatuez baliauta estatuek mantendu ber dun ordenan kontra zeoze iteunai eraso “juridikoki justifikauek” eiteixkola. Zuzenbide estatuen sellue daukebelako derrior bete ta onartuber diteunak. Gure presuek eta erahilek adibide argiyena die horrena. Agur eta ohore. Eztao deretxoik, baino batzuk usteltzen ta bestiek akauta dauzkebe, ta asko mobilizau arren ezin justiziye lortu.

Segi letzen!

Sarrera zaharrak

© 2018 Kontu Lepo