Category: Kategoriarik gabe (2 garren horria 27 -etik)

Zuena ere badela esan beharrik ez dago

Duela astebete hasi zen Gazte Sozialisten Topagunea, eta bukatu den arren, Krisiaren Seme-alabok soinean daramatzagu bertan bizitakoak, eta ez ditugu erraz erantziko. Izugarria izan da horrenbeste gazte Esklabetako proiektua hauspotzen ikustea, eta eskerrak eman beharrean gaude.  Nabarmendu nahi dugu joan zen astean egindako lanaren emaitza guztiona dela, eta Esklabetako proiektua tokian tokiko nahiz Euskal Herri mailako langile esperientziak sustatzeko  ere badela.   

Azpimarratzekoa iruditzen zaigu topagune sozialistaren formatua bera, baita bertaratu den jendearen jarrera konprometitu eta eredugarria ere. Borroka komunitatea indartzeko, langile kultura sustatzeko eta prozesu sozialistan sakontzeko aukera aparta izan da topagunea. Orain, hori gorpuzten jarraitzea dagokigu. Horregatik, Esklabetako egitasmoari forma emateaz gain, etortzeko dauden proiektuak babesten eta laguntzen jarraitzeko konpromisoa hartzen dugu Krisiaren Seme-alabok. Eraikina hartu genuenean esan genuen bezala, interes pertsonaletatik urrun,  sektore kolpatuenen mesedetara egongo diren proiektuak marraztera eta gorpuztera goaz, langile elkartasuna ardatz hartuta. Proiektuok modu komunitarioan gorpuztuko ditugu, eta ateak beti egongo dira zabalik zuentzat. Izan ere, denon artean eraikiko dugu langileon babesgune izango den egitasmo hau.

2018ko urrian sartu ginen Esklabak eraikinaren ezker hegalera, eta orduz geroztik, denetariko oztopoei aurre egiteko ahaleginetan ibili gara. Modu horretan, azpiegitura beharrei erantzuten saiatu gara, denetariko egokitzapenak eta berritze lanak eginez auzolanean. Iturgintza, arotzeria, elektrizitatea, igeltseritza eta margoketa lanak, garbiketak nahiz txukunketak… Lan horiek guztiak egin bitartean Jantoki Soziala jarri genuen martxan. Oraindik forma ematen ari gara egitasmoari, baina topagunean egindako lanei esker errazago izango da egiteko dugun bidean urratsak ematea. Hau da, jantokiaren proiektua fintzeaz gain, esku artean ditugun proiektuak egikaritzea.  

Hemen uzten dizkizuegu EHko Gazte Sozialisten Topagunean egindako lanen emaitzetako gutxi batzuk. Eta esan bezala, hau zuena ere badela esan beharrik ez dago. Bidean ikusiko dugu elkar!

Bigarren solairuan zegoen komun bat kendu, eta sukalde bat egokitu dugu, etorkizunean sor daitezkeen behar sozialei erantzuko.
Sotoko gela batean zeuden usteldutako egurrak kendu, eta bodega bat egokitu dugu bertan. Egurrezko ohol guztiak atera, gela garbitu, margotu eta txukundu dugu. Bertan jaso ditugu biltegi komunalerako egindako sagardoak eta garagardoak, besteak beste. Pixkanaka emango diogu forma bodegari.
Eraikineko hainbat lekutan hoditeria aldatu dugu, uraren kanalizazio arazoak sahiesteko, eta komunak erabilgarri jartzeko solairu guztietan.
0. solairuko komunak.
Argia eta ura moztu zigutenez, ura jasotzeko sistema propioa egokitu dugu. Modu honetan, euri-ura jasoko dugu sotoko askan, Bertan bildutako ura baliatuko dugu hainbat gunetara ura bideratzeko. Iturgintzako lantaldeak lan handia egin du horretarako.

Biltegian ditugun eguzki plakak jartzen ditugunerako argi instalakuntza egin dugu, eta kableak kaneletekin estali ditugu. Lanok eginda, txukun txukun utzi ditugu solairu guztiak.

Esperientzia honek piztu ditzala grin iraultzaileak Euskal Herriko txoko guztietan. Izan ere, ez dago borrokarako hauspo hoberik elkarrekin lan egitea baino. Ildo sozialista sendotzeko beharrezko bidea da antolakuntza. Meta dezagun potentzia!

Egunotako ARGAZKI BILDUMA OSORIK hemen.

Arduradunak, ardurak eta langile boterearen eraikuntza prozesua

Aupa,

Hauteskunde kanpaina bete betean sartuak garen honetan eta hausnarketa egunaren bezperaren bezpera dela aprobetxatuz, zenbait gogoeta orokor egin nahi nituzke bozka ematearen eta botere burgesaren dinamika elikatzearen artean dagoen erlazioaz, eta baita ere langile boterearen eraikuntza prozesuan ardura gisa ulertzen dudana azaldu.

Arduradunak eta ardurak izenburupean, beraz, instituzio burgesen kudeaketa eskumenak lehiatzen dituzten alderdiek, bozkaren mekanismoaren bitartez langile klasearen menderakuntza estrukturalean nola sakontzen duten laburki azaltzen saiatuko naiz, horri kontrajartzen zaion botere errealaren artikulaziorako ezinbesteko diren harreman sozial berriak ulertzeko oinarrizko printzipio bat eskaintzeko aukera irekitzen baitit honek. Honetarako, abstrakzio gradu handia erabiliko dut, abstrakzio gradu handiko hausnarketei edo hausnarketa orokorrei bide eman nahi diedalako.

Arduradun politiko instituzional oro, lurralde batean ematen den dinamika sozial edo botere dinamika zehatz baten ordezkari politikoa da. Berdin du erakunde internazional bateko, estatu bateko, erkidego bateko, herrialde bateko zein herri edo auzo bateko ordezkaria izan. Ekoizpen modu kapitalistan, dinamika sozialaren eragilea den oinarrizko harremana, kapital-lana harremana, goitik behera antolatzen da. Marxek zioen gizarte burgesaren oinarrizko harremanek (ekoizpen harremanek), formazio sozialaren zimenduek, zimendu horien gainean altxatzen zen eraikinaren nolakotasuna baldintzatzen dutela: zimenduen nolakotasunak berauen gainean eraikiko denaren forma baldintzatu egiten du. Guri interesatzen zaigunerako, hemen azpimarratu behar dena zimenduen nolakotasunari funtzionala ez den eraikinik ezin dela egin da.

Honen arabera, gizarte eredu kapitalistaren botere modalitate espezifikoa (botere burgesa) ekoizten duen oinarrizko harremanen nolakotasunak (klase arteko dominazio harremanak), sistemaren zimenduak, baldintzatuko du botere burgesaren kudeatzen den eremu ezberdinetan aurkitzen diren arduradun instituzionalek beren subordinatuekin harremantzeko duten modua. Harreman eredu hau dominazio harreman orokorrari funtzionala izango da, ala ez da izango.

Hau dela medio, gizarte kapitalistaren baitan, langileok institituzioak ere gure erabakimen gaitasun errealetatik at ulertzen ditugu, mistifikazio bat ematen da: gu kontrolatuko gaituen boterearen delegazio ariketa bat burutzen dugu, gu gara ariketa horren baldintza baina ez emaitza. Beste era batera esanda, instituzioak eta bere arduradunak, guk zilegitzen ditugu baina gu kontrolatzen gaituzten instantzia gisa ageri dira. Fenomeno hori hauteskunde garaietan alderdi politikoen programetan eta ekintza propagandistikoetan behin eta berriz elikatzen da, enfasi bereziz: “gu arduratuko gara” zure bizitzaz. “Hauta ezazu”, nolako kudeaketa eredua nahi duzun. “Nirea hobea da”. Finean, indarrean dagoen botere erregimenaren kudeaketaren  nolakotasuna da hauteskundeetan jokoan jarri ohi dena, honekin boterearen ekoizpen modalitatea de facto ekuaziotik desagertzen delarik,

Alderdi politikoetako hautagaiek, desklasatutako herritarren arduradun instituzional izateko, programa politiko definitu baten aldeko konpromisoa berresten duen bozka darabilte zilegitasun printzipio gisa. Hala, botere delegazio formal baten instituzioa da bozka. Ondo aztertuta, ikusiko dugu ariketa honek bozkatzaileari aitortzen diola boterea, berau delegatu dezan. Baina delagazio hau ez da nolanahikoa: bizitzaren gaineko kontrola ukatzea da bozka ariketan zilegitzen duguna. Langile klaseak, botere burgesak ekoitzi eta erreproduzitzen duen klase menderatu gisa, oso kontuan izan behar du beraz bozka ariketan egiten ari denak bere bizitzaren gain duen inplikazioa. Epe laburrean, bozka ariketa, berehalako interesen gauzapenerako erabilgarri gisa ager baldin badaiteke ere, ikuspuntu estrategiko batetik, langileriaren kateak estutzen ditu, langileria despolitizatzen du, bere botere propioa programa politiko burges eta sasi-langileei delegatuz. Honela ikus dezakegu bozkaren ariketak bere fundamentu propioen arabera antolatutako langile botere baten eraikuntza prozesuan soilik izan dezakeela zentzua langileriarentzat. Beraz, sistema kapitalistaren baitan langileriak duen posizio objektiboa ulertu gabe, bozkaren ariketak klase menderakuntzan sakontzen duten estrategia politikoak elikatzen ditu. Alderdi politikoen eta euren arduradunen kontsigna eta bandera faltsuek, kapitalari funtzionala zaion kudeaketa eredua besterik ez dute eskaintzeko.

Marxen esaldi famatura itzultzen bagara, konturatuko gara orain arte aipatu dugun langileriaren ardura eta betebehar propioaren delegazioa bermatzen duten Estatuaren administrazio instituzioak, botere burgesari funtzionalak izanagatik, ez direla zertan ukatu borroka eremu gisa. Izan ere, goitik behera egituratuta egoteak, ez du suposatzen nahitaez honela funtzionatu behar dutenik. Dinamika orokorrak baldintzatuak daude eta dinamika horri funtzionalak dira, bai, baina ez du horrek dinamika sozialaren azken instantzian dagoen faktoreak, klase borrokak, hor paper garrantzitsu bat joka ez dezakeenik esan nahi. Instituzio kapitalisten funtzionamendu zehatza, aspektu honetan, esparru politiko guztietan bezalaxe, bertan parte hartzen duten indarren arteko korrelazioaren araberakoa izango da. Behetik gorako indar politiko antolatu bat eraikitzera goazen heinean, instituzio burgesetan ERE borrokatu beharko dugu, hauetan dagoen boterea gure beharren arabera kudeatu eta geure instituzio propioak elikatzeko palanka gisa erabiltzeko; parte hartu bai, baina erauzi ahal izateko.

Honekin esan nahi dudana zera da: langile boterearen eraikuntza prozesuan langile klaseak bere beharrei bizitzako esparru guztietan erantzungo dien programa politiko propio bat gauzatzen ez duen bitartean, ezingo duela instituzio burgesetan bere interesen arabera eragin. Programa horren eraikuntzak, behetik gorako artikulazioa beharko du izan, proletalgoaren gidaritzapean beharrizan propioei modu unitarioan, klase batasunez, erantzungo dioten instituzioen eraikuntza prozesuak baldintzatuko duelarik programaren bideragarritasun erreala. Programa komunista gauzatzeak ezinbestean galdegiten du, beraz, langile klaseak bere buruarekiko duen ardura politikoa bere gain hartzea.

Hala, proletalgoaren instituzio propioetan zein instituzio burgesetan, botere modalitate propio horren zimendu edo oinarrizko printzipioei funtzionalak izango zaizkien eta horien arabera antolatuko diren arduradunak instituitu beharko dira. Honela formulatuta, arduradun hauek ez dira langile klasearen mandatari burokratiko gisa agertzen; bere beharrei modu kontzientean erantzuteko ardura bere gain hartuta antolatzen den langileriaren beharren subordinatu gisa baizik. Programa komunistari subordinatuta alegia.

Gaurdanik hasita, langileriaren eguneroko ardura da botere burgesaren instituzio pribatu zein publikoetako arduradunen interesak, bere behar eta interes propioen ikuspuntutik aztertzea, ulertzea, kritikatu eta konfrontatzea. Berdintasun eta askatasun ideien baitan artikulatzen diren diskurtso ezberdinek eurekin dakarte langileriaren despolitizazioa eta, ondorioz, erabakimen ahalmenaren anulazioa. Baina langileriaren ardura historikoa ez da soilik zentzu kritiko batean errealitatea azaltzeko gaitasunera edo betebeharrera mugatzen. Ardura historikoa behar propioei erantzuteko modu eraginkorrenean antolatzean datza. Garai hauetan, horixe da Euskal Herrian gorpuzten ari den langile mugimenduak eraikitzen jarraitu behar duen prozesua. Antolakuntza eredu sozialista, non geure eta geure ingurukoen bizitzen gaineko ardura geure egiten dugun. Finkatzen ari garen zimenduek, beraz, gauzatu asmo ditugun proiektuen nolakotasuna baldintzatu beharko dute, hauek haiei funtzionalak izan, azken instantzian behar propioei erantzutea, harreman eredu berriak eraikitzea delako. Antolatzea, harreman eredu hauek modu eraginkor eta koherentean instituzionalizatu eta ordenatzea da. Langileok ezin dugu ardura politikoa delegatu, modu ahalik eta eraginkorrenean banatu baizik.

Ondo segi eta hurrenarte!

KAPITALA HILTZAILEA: Eskualdeko bi istripuen aurrean irakurketa

Aste honetan kapitalak erail dituen bi langileen familia zein ingurukoei elkartasuna eta animorik beroenak adierazi nahi dizkiegu, eta egoeraren larritasuna ikusiri, irakurketa hau zabaltzea erabaki dugu.

Astelehenak kolore beltza hartu zuen langileontzat. Goizaldean, baso ustiaketan zebilen langile baten ezbeharraren berri jaso genuen. Ondoren, Zarautzen antzeko lan istripu bat gertatu zela jakin genuen, kasu horretan behargin bat garabi batetik jauzi ostean hil zen. Biak ala biak emaitza gordin berarekin: bizitza aurrera atera nahian lanak hil ditu beste bi behargin.

Ez gara nekatuko arazoaren muina azaleratzearen ahaleginean, sustraiak bertan utziz gero sasia berriz irteten baita. Helburu bakartzat kapitalaren akumulazioa duen sistemak jarri gintuen, gaitu  eta jarriko gaitu antzerako gertakari samingarrien aurrean. Kapitalismoak berarekin dakarren konpetentzia sutsuak langileon etekinen zukutzea dakar, eta, ondorioz, gure bizitzen zukutzea, askotan heriotzeraino. Ondorioek axola gabe, lanaldiak luzatzen dizkigute, produkzioa azkartzera behartzen gaituzte, presio bortitzak pairatu ohi ditugu eta abar luze bat.

Nolabait, eta behargin hauen heriotzei larritasuna kendu gabe, langileok jasaten dugun estrukturazko biolentziaren izebergaren punta da lan istripuen auzia. Kapitalaren dinamikak langileon bizitzen osotasuna baldintzatzen baitu: lan postuetan zuzenean bizi ditugunetatik hasi (osasun arazoak, miseriazko soldatak, estresa…), honen ondorio zuzenetatik segi (etxekaleratzeak, isolamendua, depresioak, harremanen desnaturalizazioa…) eta mundu mailako fenomenoetaraino (gerrak, krisialdiak, sakeoak, faxismoaren gorakada…).

Behin eta berriz ikusi eta senti dezakegu etekinen norabideak langileria zein tokitan uzten duen. Baina norabide honek, interes batzuei erantzuten die,  burgesiaren interesei alegia, eta, beraz, arduradunak ditu. Kasu zehatzetan arduradun  hauek seinalatzeaz gain , gure betebeharra da egoera hau irauliko duen baldintzak sortzea.

Muturren parean dugun errealitatea ez da nola nahikoa, eta, beraz, gaur arratsaldean egingo den mobilizaziora deitzearekin batera, ezinbestekotzat deritzogu langile batasunaren eta antolakuntzaren aldarrikapena egitea; baturik eta ondo antolaturik soilik gauzatu baitaitezke langileriaren interesei erantzungo dieten estrukturazko aldaketak.

Azkoititik ere, autogestioaz langile boterea eraiki!

Burgesiak ekoizpen bitartekoak eta langileon lan-indarrari ahalik eta zuku handiena aterazten dion une honetan, Azkoitiko langileok ere hortzak erakutsi nahi dizkiogu.

Burgesiak, langileok, bere kapitala metatu ahal izateko gure eguneko zortzi eta zenbaitetan, hamabi ordu haren menpeko lanean edukitzen gaitu. Lehenengoak kapital handia metatu bitartean, bigarrengoak aipatu orduak lan eginda, sistema kapitalistan bizi ahal izateko oinarrizko beharretarako soldata xumea baino ez du jasoko. Gisa horretan burgesiak bi abantaila lortuko ditu: alde batetik, oinarrizko beharrak asetzeak, gu langileok berriro ere bere menpe lan egitera baldintzatzen gaitu, bizi ahal izateko oinarrizko beharrak asetuta, langileak haren lan-indarra lortuko du, berriro ere burgesiaren eskuetan dauden bitarteko ekoizpenetan lan egiteko. Modu horretan, langileok gure lan-indarrarengatik soldata xumea jaso bitartean, burgejsiak guk, langileok, ekoiztutako “produktuengatik” harik eta kapital metaketa handiagoa lortzen dute (gainbalioa).

Burgesia bitarteko ekoizpenen jabe den bitartean, langileok era guztietako errepresioa jasan beharko dugula argi daukagu. Horregatik, bitarteko ekoizpenak langileok geure egiteko hautua egin dugu. Desjabetuok, argi izan behar dugu gune autogestionatuak gure egunerokoan sistema kapitalistari kontrajartzen zaizkien proiektu politikoak direla. Espazio hauen eta burutu edo burutzen diren ekintzek benetako eredu sozialista gauzatu ahal izateko espazio gisan ulertzen ditugu. Horren adibide dugu azken urteetan egindako hausnarketen ostean osatuta gaztetxeen saretzea.

Burgesia jaun eta jabe den sistema kapitalistari eragin dizkiogu lehen arrakalak gure bailaran. Gure babes osoa Krisiaren Seme-alabei, Esklabetako proiektuarengatik. Bai eta azken hilabetean langileok kapitalaren aurkako borroka egituratzeko hartutako espazioei: Zizurkil, Hondarribi… Eta nola ez, gure babesik beroena Galdakaoko langileei, burgesiak haren menpe dituen txakurrak erabilita, arrakala zapuztu nahita ere, lehen arrakala sortuta, horma guztiz pitzatzea lortuko baituzue.

Jo Ta Ke kapitala suntsitu arte!

Azpeitia (des)egin

Una extraña paradoja: al actuar, la gente sólo piensa en su interés privado más mezquino, pero al mismo tiempo su comportamiento está, más que nunca, condicionado por los instintos de masa

Walter Benjamin.

Beste batzuen hitzekin hasteko joera dugu. Agian beldurra da, baina gehienetan besteek hain zehatz adierazi duten hori gogora ekartzea besterik ez dugu nahi. Benjaminek kultura burgesa gorroto zuen, horregatik idatzi zuen burgesiak sortzen eta elikatzen zuenaren aurka. Auzi estetikoari ez ziola modu desordenatuan heldu uste dugu; batetik, zentzu askotan, estetikaren auzi politiko-kulturalari erreparatu ziolako. Bestetik, Benjaminek hil aurretik oso proiektu garrantzitsua zuelako esku artean. Hau Parisen kokatzen zen, baina hiriaren azaleko azterketa batetik harago, modernitatearen proiektu kulturala azaltzea zen bere asmoa. Hau da, modernitatearen egituraketan sortuko ziren molde berriak azaldu zituen, burgesia klase bezala nola egonkortzen den kapitalarekin batera. Bere esanetan, hiriak hartu zuen egitura berri hau bertan kultura burgesa egikaritzeko oztopoak jartzen dituzten arazo eta subjektuak ezkutatzeaz eta kanporatzeaz arduratuko da, honela, subjektu berriak sortzeko aukerak murriztuz, baina, betiere, arazo hauekin amaitu gabe. Parisen kasuan, eraberritze honek hiriko kaleen zabaltzea ekarri zuen bertan barrikadak egitea eragotziz. Gure kasuan, gure inguruko herri eta hirietan azken hamarkadetan ematen ari diren eraberritzeek ere helburu zehatzei erantzuten die, Azpeitiko kulturaren epizentro bihurtu den plaza kasu. 

Kulturaz

Kultura berau osatzen duten subjektuek (taldeetan edo klase sozialetan antolatuta) beren bizitza eta errealitatea antolatzeko duten modu partikularraren espresioa dela esan dezakegu. Hau da, mundu ikuskera, esanahiak, baloreak eta ideiak gorpuztean osatzen dena. Modu honetan, kultura konkretu bat osatzen duten subjektuen artean mundu ikuskera eta ideia horiek barnebilduko eta ulergarri egingo dituen esanahien mapa bat sortuko da. Baina, mapa hauek ez daude buruan bakarrik. Nolabait esateko, mapa hauek bi dimentsiotan koka ditzakegu: Batetik, plano abstraktuan aipaturiko ideia eta mundu-ikuskerak ditugu, eta bestetik, plano konkretuagoan guztia materializatzen den espazioak eta instituzioak. Hobeto uler dadin, eta bereizketa honen kontzeptualizazio eta definizioen zurruntasunean ez erortzeko, argiak izan behar dugu eta bi adiera hauek espazio egokian txertatu. Bereizketa honekin ez dugu esan nahi berauen artean harremanik gabeko bi eremu autonomo direnik, ezta bi eremu hauen arteko harremanak beti egitura eta pauso berdinak, pauso logikoak, dituenik ere. Hau da, subjektuek beren bizitzak kulturaren inguruan antolatzen dituzten heinean, prozesu sozial oso baten gisan ikusi behar dugu. Betiere, osotasun hau bere konplexutasun eta dinamismo osoan ulertuta. Modu honetan, forma eta produktu kulturalak ez ditugu produktu estetiko huts eta isolatu moduan hartu behar, formazio soziala bere osotasunean zeharkatzen duten eta indar eta aldaketa historikoen emaitza diren prozesu sozialen adierazpen bezala baizik.

Hau da, guk kultura egiten dugu, eta aldi berean kulturak gu egiten gaitu. Izan ere, kulturaren eratze prozesuan (etengabe garatzen doan prozesua dela ahaztu gabe) parte hartzen duten elementu determinatzaileak ez dituzte kultura hori osatzen duten subjektuek erabakitzen. Hau da, kultura konkretu baten eratze baldintzak ez dituzte subjektuek determinatzen, beraz, hauei, nolabait “ajenoak” zaizkien baldintzen arabera eraikiko da beren “mundu ikuskera” eta beren errealitatea espresatzeko modua. 

Baina nola da posible norberari “ajenoa” zaion baldintzetan eraikitako zerbait norbere kulturatzat ulertzea? Kulturak, talde baten bizi traiektoria eta errealitatea ikusteko eta ulertzeko modua gorpuzten badu ere subjektuak kontrolatu ezin dituen baldintzen araberako forma hartuko du baina, aldi berean, forma hau ez zaio arrotza egingo. Kultura bat eratzerako eta batez ere legitimatzerako orduan behar beharrezkoa baita subjektuek hau naturalizatzea, berak erabakimenik ez duen kondizioetan sortutako errealitate hori bere egitea. Honela soilik iritsiko da kultura hori dominantea izatera, hegemonikoa izatera.

Prozesu honen bidez, indibiduo bakoitza “kultura” baten barnean kokatuko da. Hau da, komunitatea eratzeko gai izango da –komunitatea esanahi eta adiera berdinak konpartitzen dituen eta berriak sortzeko gaitasuna duen talde gisan ulertuta– eta kulturaren barnean sortzen diren estrukturek indibiduo horren existentzia kolektiboa definituko dute. Modu honetan, indibiduo hauek subjektu aktibo bihurtuz, historian eta errealitatean eragiteko gai diren subjektu.

Noski, prozesu hau oso konplexua eta bere osotasunean ulertzen eta azaltzen zaila da, baina bertan parte hartzen duten elementuak aztertzearen, eta batez ere, identifikatzearen beharra azpimarratu nahi dugu. Itxuraz ausazko eta neutro bezala aurkezten zaizkigun hainbat eta hainbat elementuk eragin zuzena baitute gure bizitzen antolaketan. Hau ikusita, kultura (bere eratzea eta erreprodukzioa) sakontasunean aztertzeko beharra geroz eta argiagoa delakoan gaude. Kulturaren analisi zehatzaren faltan ezinezkoa bailitzateke iraganeko naiz egungo eraldaketa historikoak modu aproposean pentsatzea. 

Plaza, aldaketaren ispilu

Azpeitiko aldaketa definitzeko eskatuz gero, biek adibide bera jartzen dute: herriko plaza. Plazaren eraldaketan islatzen dute aldaketa. Alkortaren hitzetan, “espazio publiko bat berreskuratu” da herritarrentzat: “Gaur Azpeitiko plazara begiratu, eta urteotako lanaren emaitza dela esango nuke. Herritarrekin egin da aldaketa, parte hartze prozesu eta galdeketen bidez, herritarra ekarri da erdigunera, eta ekonomiaren motore izateko baliabideak jarri dira bertan. Horrek guztiak, herritarrak elkartzeko gunea eta elkarbizitza hobetzeko ere balio izan duelakoan nago. Mila hitzek baino irudi batek gehiago balio duela, bada, ostegun, ostiral edo asteburu arratsalde bateko plazako irudia da emaitza. Hori da gure eredua, eta hori oinarria hartuta segituko dugu lanean”, azpimarratu du Alkortak.

(Eh Bilduko programan agertua)

Ez dugu uste “irudi batek mila hitzek baina gehiago” balio duenik. Baina bai irudiek asko balio dutela. Ziurrenik uste duguna baina gehiago. Keith Moxey honela dio “las imágenes son prácticas culturales cuya importancia delata los valores de quienes las crearon, manipularon y consumieron” (barka itzulpen eza). Kontua ez da irudiek asko balio duten hala ez. Irudia bere horretan hori da, irudi bat. Irudiak sortu egiten dituzte, sortu egiten ditugu. Beraz, nork, nola eta zergatik sortzen dituen eta nork, nola eta zergatik kontsumitzen dituen aztertu behar da. Duela hilabete batzuk idatzi genuen artikulu batean honela definitu genuen “irudia”: Irudi bat ez da pertzepzioaren ondorio soil bat, eraikuntza sinboliko bat da. Gizarte konkretu batek eta momentu konkretu batean produzitzen eta kontsumitzen duena, eta sinbolizatze kolektibo edo pertsonal baten ondorio izan litekeena.

Beraz, azken urteetan sortu den irudia azter dezagun. Nork, nola eta zergatik kontsumitzen duen aztertzeaz gain, nork, nola eta zergatik sortu duen. 

Zergatia aztertzea lan konplexua eta zaila dela deritzogu eta guk gaur egun esku artean ditugun elementuekin analisi serio bat egiteko gaitasunik ez dugula uste dugu. Hala ere, eta motzean, esan dezakegu estetika konkretu batek (sortzen ditugun irudiek) gizartea momentu horretan dominatzen duen forma ideologikoari erantzungo diola, horren bidez hau habitatuko duen subjektuari forma emanez. Izan ere, dominazio sozialak etengabe eragingo du subjektuon gorputzetan, gure aparatu psikikoan, baina baita gure inguru materialean ere. Ideologia dominatzaileak mekanismo estetikoen bidez emango dio forma kulturari eta kultura horren bidez lortuko du gizartea osatzen duten subjektu horien identifikazioa. Modu honetan, subjektuak ideologia hori bere egiten duen arte.

“Nola” galderari erantzuten saiatuko gara. 

Espazio territorial konkretu batean kultura konkretu bat sortuko da, eta kultura honek determinatuko ditu inguratzen gaituzten beste hainbat elementu. Izan ere, estetikak gorputza eta gainontzeko topiko politikoak lotuko lituzke (estatua, produkzio modua…) eta hauen baitan egituratuko da gizartea. Beraz, Azpeitiko Plazaren egiturak eredu konkretu bati erantzuten dio, kultura konkretu bati, soziologia konkretu bati.

Plaza ez dugu elementu sinboliko bezala hartzen (nahiz eta gaur egun elementu sinbolikotik asko eduki, Azpeitin beste hainbat espaziok bezala, adb: Loiola), baizik eta elementu material determinatzaile gisa. Arkitektura ez da azaleko elementu neutro bat, kultura eta gizarte baten eraketan paper garrantzitsua jokatzen du. Elementu eta diskurtso bisualek, azken instantzian, formazio sozialaren eta hau osatzen duten pertsonen egituraketan parte aktiboa dute, elementu hauek determinatuko baitute ikuslearen, begiratzen duenaren eta ikusten duenaren arteko harremana. 

Arkitektura, hirien eta herrien egitura, historian zehar zerbait planifikatua eta oso ongi pentsatua izan da. Honek, nola ez, produkzio moduari zuzenki erantzuten dio. Baita kulturari ere. Izan ere aspektu hauek kultura zehatz bat eraikitzeko ezinbestekoak izango dira, baina kultura bera ere determinatzailea izango da gainerako aspektuen gainean. Gure herrietan egiten diren urbanismo planak plan kulturalak izateaz gain (alde zaharren bizi berritzea, herritarren irisgarritasuna bermatzea, herriari bizia ematea…) plangintza ekonomiko oso zehatz bati ere erantzuten die (kontsumoaren hazkundea, ekonomiaren bizi berritzea edo berregituratzea…). Hau da, espazio bat eraikitzen denean erabilera zehatz bat emateko da, jendea bertan modu zehatz batean ibil dadin. Beraz, ez dago ezer ausazkorik, ez dago ezer objektiborik. Izan ere espazioa eraikitzen den moduak eta espazioak hartzen duen formak erabat determinatuko du honen erabilpena (hasieran jarri dugun Pariseko adibideak argi erakusten du hau). 

Arkitekturak, plazaren konfigurazioak, determinatuko du espazio horren erabilpena, erabilpen modua zein berau okupatuko duen jendea. Honek bi konfusio sor ditzake: alde batetik, bertan denok gaudela pentsatzea. Eta bestetik, aurrekoarekin guztiz lotuta, espazio hori hartzeko eta erabiltzeko modua bat eta bakarra dela pentsatzea, kasu honetan, kontsumoa. 

Argi dago, alkateak eta alkategaiak dioten eran, azken urteetan plazari emandako egiturak eredu bati, proiektu politiko zehatz bati
erantzuten diola, eta beraz, subjektibitate konkretu eta soziologia konkretu bati: klase ertainari. Eta soziologia konkretu horren baitan itxuraz ematen den irudia ere oso konkretua da: zoriontasuna eta ongizatea. 

Ausazkoak ez diren bi elementu jartzen dira hemen mahai gainean, batetik, aipatu berri duguna, espazio honen eraikuntzak eta honek erantzuten dion ereduak ze subjektibitate (ze kultura, ze mundu ikuskera) sortzea duen helburu eta bestetik, subjektibitate horrek estetikoki ze forma hartzen dituen eta espazio horretan nola ematen diren (janzkera, harremanak, kaleen itxura, kalea hartzeko modua, aisialdi eredua…). Honek ez du esan nahi, beste behin, elementuak bananduta daudenik, biak elkar determinatzen dira, baina analisirako bereizketa hau egitea behar beharrezkoa da (nahiz eta esan dugun bezala bigarren elementu hau aztertzeko gai ez izan).

Egun, nahiz eta plazaren espazioa askatasun printzipio baten gainean eraikitzen dela dirudien, bertan kulturalki aspektu batzuk inposatzen diren heinean (inposatu esatean espazio horren gainean erabakimena dutenek hartzen dituzten erabaki konkretuen emaitzaz ari gara) itxurazko askatasun hori ez da existitzen, espazio hori hartzeko modua oso determinatuta baitago. Programan aipatzen den bezala, ostegun, ostiral, larunbat eta igandeko plazako irudia kontsumoaren irudia da eta bertan ez dago beste ezertarako lekurik. Plaza, bertan elkartzen garen jendearen izatea (bere egoera ekonomikoa, bere itxura, bere bizimodua) reafirmatzeko espazio bihurtu da. Manifestazio, kontzentrazio edo beste edonolako mobilizazio politikoren gainetik dagoen poteoa izatea astean (gutxienez) lau egunez bertan ikusten den bakarra, ia plazaren espazio guztia tabernetako eserlekuek okupatzea, plazan ia etorkinik ez ikustea… ez dira kasualitateak. Proiektu politiko eta kultural baten baitan plazaren eta bere ingurunearen gainean harturiko erabaki kontzienteen ondorioak dira. 

Kulturaz ari garenean, beraz, gure inguruaz ari gara, gure mundu ikuskeraz, gure errealitatea ikusteko, esperimentatzeko eta ulertzeko moduaz. Auzi politikoa da, eta behar den garrantzia eman behar diogu. Guk errealitatea ulertzeko dugun moduak determinatuko baitu errealitate horretan nola bizi garen eta nola bizi nahi dugun. 

Hau ez da kanpo ikuspegitik eginiko analisia eta kritika, barne ezintasunetatik abiatzen da hein handi batean. Kapitalismoaren kultura dominantearen egituretatik ateratzeko ezintasunetik, espazioak hartzeko eta politizatzeko modu berri eta benetan kontrajarriak sortzeko ezintasunetik. Sarritan zaila egiten zaigu aspektu kulturalei dagozkien problematikak identifikatzea, hau joko zelai gisa ikustea. Zaila baita inguratzen gaituena, gure egunerokotasuneko dinamikak eta egiturak, dudan jartzea. Baina guztiz beharrezkoa da.

Beraz, has gaitezen espazioak hartzeko eta bizitzeko modu berriak pentsatzen, gure espazio propioak sortzen eta, pixkanaka, kultura berri baten oinarriak eraikitzen. 

Gure aurrekari penalak

2019ko maiatzaren 8a.

 Kaixo,

Nire esker ona Kontu lepoko irakurleoi, GIF eta telesail ikus errazen aroan irakurtzeko tartea hartzeko esfortzua egitea ez da gutxi. Nekatuta dago langileria, baita neu ere. Unibertsitatetik bueltan, Anari entzuten etorri naiz autobusean. Onartu behar dut zapore gazi gozoa utzi didatela bere kantek garuneko dastamen-papiletan.

Momentuko sentsazio horren eta gizartearen konfigurazio orokorraren arteko konexio saiakera bat egin nahi izan dut gertatzen zaidana hobeto ulertu ahal izateko. Konexio horren begirada orokorregi bat da artikulu hau. Justu justu bereiz ditzaket kable urdina eta marroia, baina tira.. Has gaitezen!

  Gazi bezain gozoa zen sentsazioa, minean plazerez galtzea zer den badakizuenok erraz ulertuko duzue hori. Ulertzen dituzue Anariren letrak, erraietaraino iristen zaizkizue. Ederra denaren bilaketan gabiltzan esteton bihotz sentiberak lasaitzeko bide dira bere kantak.

  Baina Ziakhusek dioen bezala, katarsia vs analisia. Gazte iraultzaileona ez da “lamentazioaren” apologia, ez gabiltza zirkulu berdinean biraka etengabe, errealitatea ez da subjektiboa. Ezagutzen dugu gure ezbeharren oinarri materiala, badakigu ideologia burgesaren erreprodukzioa guztiz lotuta dagoela ekoizpenarekin, banaketarekin eta kontsumoarekin. Badakigu lanak “pott” eginda uzten zaituenez indarrak falta zaizkizula zenbaitetan benetan inporta duen horri merezi duen denbora eskaintzeko, bakarrik sentitzen zarela, zeure burua ez den beste norbaitez arduratzea araua baieztatzen duen salbuespena dela.

 Zenbait kantuk ez gaitzatela eraman pentsatzera arazo “pertsonal” horiek norbere buruarekiko duelu zentzugabe , abstraktu eta amaiezin bezain konstanteen joko zelaian aztertu behar direnik ( Nire iritziz Anarik egiten duen bezala ). Krisiaren seme-alabek ateratako txostenaren lehen puntuetan garbi asko ageri den bezala, bakardadea eta egoismoa bezalako fenomenoak gizarte kapitalistaren baitan izan behar dira ulertuak. Hemen txostenaren linka: http://www.kontulepo.eus/wp-content/uploads/2019/04/Krisiaren-seme-alabak-txostena-osorik.pdf

  Bada bertan esku ikusezin bat “ balio “ ez duena baztertzen duena, bada gure arteko lehia. Merkantzia gara, merkatuaren logikak barrenak jaten dizkigu, negarra eragiten digu, antsietatea. Merkatuaren atzean erlazio sozialak dauden hein berean, erosten dugunaren ekoizleak geu baikara, merkatua ez da harreman eredu berriaren eszenatokia. Bera, konpetentzia eta enpatia ezaren hotza baita esentzian. Berarekin harremanean gaude une oro. Harreman horiek egikaritzen gaituzte, ukitzeaz soilik pozoitzen gaitu.

  Subjektu ekoizlea objektu bilakatzen da gizarte kapitalistan; objektua subjektu kapital forman. ( Subjektu – objektu eskema biratzen da ). Langilea kapitalaren menpe geratzen da, beraz.  Langileak bere eskuekin sortzen duen horrek berak manipulatzen du, eguneroko jardunak, lanak, produkzio prozesuak berak. Kapitala langilearen eskuen lanaren emaitza baita. Kapitalista, honen jabetza duen agente kontzientea.

  Langileak lan indarra saltzen du, salgaia da, merkantzia. Beste edozein merkantzia bezala, merkatuaren logikan integratua egon behar du ezinbestean.  Merkantzia berezi hauen arteko konpetentzia sustatzen du kapitalak, merkatuko beste salgaiekin egiten duen moduan. Konpetentzia hori sustatzeko guztiz beharrezkoak ditu langileen arteko elkartasun eza, isolamendua, egoismoa…

  Esan bezala, merkatua eta gizarte kapitalista bera konpetentzia eta elkartasun eza dira esentzian. Esentzia piramidearen oinarria den heinean, oinarria ostikoz jo eta piramidea suntsitzea tokatzen zaigu, sistema ezin baita aldatu, sistema baita aberia. Hori egin ezean, etengabe erreproduzituko ditugu Anariren zein beste hainbaten musa diren ideologia burgesaren ahalmenak. Aiztoz beteta dagoen gela batean ezingo gara izan aske.

                                                                                                                   ZIKOITZ

Postdata

Aurreko idatzian jaso nuen erantzun baten harira, adierazi nahi dut ez naizela jendeari nola jokatu agintzen dion tiranoa. Bai, ordea, irakurleengan zentzuren batean eragin nahi duen esklabua. Nahiko nuke libururen bat irakurriko balu aspaldiko partez lokaleko nire lagunak; nahiko nuke jendeak Oliba gorriak gehiago entzungo balu Anariren ordez.

Baina hauek nahiak baino ez dira eta nire ordenagailuko teklatuak ez du nahi hauek errealitate bilakatzeko gaitasun “inmediatorik”. Horregatik naiz ni bitartekari hutsa, karta bat dakarren belea.

Azkoitiar langileri, iraganaz jabetu, antolatu eta esku hartu!

(Kolaboraziyue: Oroit)

Askok eta askok Azkoitia herri nekazari, pelotari eta erlijioso gisan irudikatzen duzue zuen buruan eta ez da harritzekoa, azken urteotan instituzioak gobernatzen dituzten burgesiak helarazi nahi izan digun mezua izan baita. Herri zintzoa eta tradizioetan bildutakoa, lasaia eta istilurik gabea…baina hala izan al da prozesu historiko osoan zehar? XIX. mende amaieran eta XX. mende hasieran zer-nolako itxura zuen Azkoitiak? Eta garaiko burgesiak, guk langileok haren atzaparretan mantentzeko adina mekanismorik ba al zuen?

Galdera hauek erantzuteko ezinbestekoa zaigu historian atzera egitea, zehazki, XIX. mende amaieran kokatuko gara. Ordurako, Azkoitiko langileriaren sektore handienak nekazaritzan jarduten bazuen ere, jute fabrikak ere sortuta zeuden eta azkoitiar langileriaren sektore handiak bertan lan egiten zuen, bai eta herriko txapel fabrika bakarrean ere, “Hijos de Hurtado y Mendoza” delakoan. Fabriketako lana bi sektoretan banatzen zela esan genezake, hain zuzen, alde batetik, fabrikan bertan jarduten zuten langileak ditugu eta bestetik, gehiengoan abarketari azken ukituak ematen zizkioten etxeko-langileak, zeintzuk “txortari”[1] lanak, hau da, abarketaren amaierak egiten zituzten. Azken hauek, Azkoitiko Plaza Berri zein San Martin kaleetan jarduten zuten lanean, besteak beste. Kaleko lanak betetzen zituzten langileek, nekazaritza zein bestelako jarduerekin tartekatu zezaketen fabrikako lana.

Baina zein kondiziotan jarduten zuten lanean? Langile haiek guztiek, egiten zuten errendimendu eta produktibitatearen arabera kobratzen zuten, hau da, hainbeste produktu hainbeste diru. Azkoitiko fabriketako burgesiak, Jose Mancisidor kasu, langilea beren menpe esplotatuta mantentzea lortzen zuen. Hain zuzen, langileek ahalik eta abarketa gehien egiteaz arduratzen ziren egunean zehar, haren esku baitzegoen ondoren sabeleratuko zuten elikagai apurra. Horrek burgesari kapital akumulazio handiagoa ahalbidetzen zion, hain zuzen, langileak ahalik eta abarketa gehien egingo baitzituen merkatuan salgai zeuden elikagaiak erosi ahal izatera iristeko. Adibide gisan, ogia 4 pezetatan bazegoen eta abarketa pare bakoitza 0,5 pezetara bazegoen, hura lortu ahal izateko burgesak 8 abarketa pare lortuko zituen egunean eta langileak, orduak jasan behar izango zituen lanean, gero burgesak hura salduz, langileak baino irabazi handiagoak lortuko zituelarik (gainbalioa, esplotazioa)[2].

Horrez gain, langileen menderakuntza eta horrenbestez, langilegoa bere klase borrokaz ez ohartzeko, fabriketako jabeek erlijioa sartzen zuten haien antolakuntzaren barnean. Langileek, Epelde y Larrañaga lantegian, beren jornala amaitu baino bost minutu lehenago errezatu beharra izaten zuten. Gisa horretara, erlijioa langilearen klase kontzientzia besterentzeko tresna gisan erabiltzen zen, balio erlijiosoak burgesiaren esplotazioaren aurrean gailentzen zirelarik.

Gainera, emakume langileak fabriketan sartzeak ez zuen haien askapenerako inolako zantzurik bideratu. Azkoitiar burgesek azkoitiar emakume langileei gutxiago ordaintzen zien haien mozkinak handitu ahal izateko. Gisa horretara burgesiak bi baldintza bilatzen zituen, alde batetik, aipatutako kapital akumulazioa handitzea eta bestetik, emakume langilearen eta gizonezko langilearen arteko konfrontazioa, benetako etsai burgesa lausotu asmoz. Baina garai hartako azkoitiar langileek burgesia argi eta garbi identifikatu ahal izan zuten, batik bat Lehenengo Mundu Gerraren testuinguruan eta haren ostean. Klase kontzientzia hartzen hasi ziren eta horren adibide dugu XIX. mende amaieran sortutako “Sindicato Católico Libre” deiturikoak azkoitiar langile guztiak batzeko egindako deia “¡Esnatu bada, langileak! Ez egon lo, zergatik etzayak ernai ur’ian dabiltz. Gaitz gogor’ak etor’iko zaitzu esnatzen ez bazera. Ez zaitez bildur’ez gelditu, etor’i zaitez lagunetara, ez joan etzayetara, emen arkituko dezu bear dezun indar’a etzayak zapaltzeko eta zeor’en ondoizatea arkitzeko.”[3]

Azkoitiar langileak, XIX. mende amaierako sindikatu katolikoetan antolatzen hasita zeuden; haietan entzutetsuenak hiru izan ziren, aipatutako Sindikatu Katoliko Librea, Euzko Langileen Alkartasuna eta azkenik, burgesek langileen antolakuntza sindikala desegin ahal izateko sortutako sindikatua, herrian “horixek” edo sindikatu horia gisara ezagutuak zirenak. Lehen Mundu Gerraren garaian garatutako klase kontzientziaren testuinguruan, azkoitiar langileak fabriketan asanbladetan biltzen hasi ziren. Han lan baldintzak hobetzeko hautuak egiten zituzten eta erabakitakoak paper batetan ezarriz alkatetzara bidaltzen zituzten fabriketako langile guztien eta sindikatuen izenean. Paper hura, alkateak jasotzean, burgesiari deitzen zion langileen eskakizunen berri emateko. Burgesiak, eskakizun gehienei muzin egin eta gutxi batzuk baino ez zituen onartzen[4].

Lehenengo Mundu Gerran zehar elikagaien  inportazioen eskasia medio, elikagaien prezioek Azkoitian ere goraka egin zuten. Horren aurrean, azkoitiar langileek kobratutako soldata ez zen nahikoa bizi baldintza duinak eduki ahal izateko eta haien eskakizunak batik bat egoera ekonomiko ankerrari aurre egiteko baldintzak eskatzeaz arduratu ziren. 1918ko ekainaren 11rako azkoitiar langileek greba deitu zuten eta aurreko aldietan gisan, fabriketako asanbladetan oinarritu eta azkoitiar burgesiarekin tratura iristen saiatu ziren. Baina beste behin ere, azkoitiar burgesiak argi eta garbi erakutsi zuen bere helburu nagusia ez zela fabriketan zituen langileen baldintzak hobetzea, bere irabaziak handitzen jarraitzea baino; hain zuzen, langileen eskakizunei berriro ere muzin egin zieten. Garai hartan guztira Azkoitiko abarketen sektorean lan egiten zuten langileak 2000 inguru ziren. Horrenbestez, haiek guztiak  lan uztea egiten bazuten, burgesiak produkzioaren bidez lortzen zituen irabaziek behera egingo zuten. Irabaziak eteteko beldurrez, alkateak, Juan Jose Alberdik, burgesiaren parte zenak, Gipuzkoako Gobernadore Zibilari dei egin zion greba geratu zezan: “(…) y como es casi seguro que dicha huelga se extienda a las fabricas de trenzas y se llegue al paro general de la población que cuenta con mas de dos mil obreros, ruego que disponga el envio inmediato de fuerzas suficientes para evitar coacciones y alteraciones del orden publico”[5]. Hala eta guztiz ere, langileek bide baketsuan jarraitu zuten greba, berriro ere burgesiari eskakizunak eginez. Greba horretan 1300 gizonezkok eta 500 emakumek parte hartu zuten, horietan adin txikiko 300 mutil eta 100 neskato batu zirelarik. Burgesiak beraz, adin txikikoak ere bere kapitala nahi haina handitu asmoz eta lan baldintza eskasenekin, gutxiago ordainduz erabiltzen zituen, hala bere mozkina handitzea errazagoa zitzaiolarik.

1919ko irailaren 6an Azkoitian zortzi orduko lanordua ezarri zuen burgesiak, estatu espainiarreko legediari jarraiki. Hala eta guztiz ere, soldatak ez ziren hazi eta horrenbestez, langileek beren eguneroko elikadura ezin izan zuten behar bezala gauzatu. 1919ko urrian gainontzeko herrialdeetako abarketa produkzioaren burgesiarekin akordatuta, azkoitiar langileei haien soldatak hazi eta zenbait lan baldintza hobetzeko erabakia hartzen badute ere, 1920ko hasieran haiek berriro ere aldatzeko gaitasuna izango zutela adierazten dute. 1920an zehazki, abarketen fabriketako burgesia batu egin zen Patronalaren Elkartea eratuz, langileria errazago menpean hartzeko, hain zuzen, bertan izan ziren “Esteban Alberdi y Cía”, 1920an zehazki, abarketen fabriketako burgesia batu egin zen Patronalaren Elkartea eratuz, langileria errazago menpean hartzeko, hain zuzen, bertan izan ziren “Esteban Alberdi y Cía”, “Epelde, Larrañaga y Cía”, “Sucesores de J.F. Arteche”, “Mancisidor y Cía” eta “Echániz, Iturrioz y Cía”. Garai horretan Azkoitiak 6459 biztanle zituen eta haietatik 2500 langile inguru ziren.

1920ko ekainaren 18an langileek grebara egin zuten, berriro ere bizi maila aurrera eramateko haina ez baitzuten irabazten[1]. Argi zegoen orduan ere, burgesiak krisi garaian ere bere irabaziak mantentzea zuela bide bere fabriketan lan egiten zuten langileen bizitzaren egoerari muzin eginez. 1920ko uztailaren 23an burgesia azkoitiarrak argi utzi nahi izan zien langileei nork agintzen zuen, 1600 langile langabe utziz[2]. Burgesia, langilea diziplinatzeaz arduratu zen, lan kaleratzeak, azken finean, langilea beldurtzeko erabili zituen. Garai hartan, langileak lana galtzeak (gaur egun bezalaxe) egunero bizi ahal izateko oinarrizko produktuak ezin lortu ahal izatea baitzekarren, hain zuzen, haien produkzioa ere kapitalizatuta egotearen eraginez. Inposizioz beraz, burgesiak berriro ere ordena kapitalista martxan jartzea lortu zuen. “Epelde, Larrañaga y Cía” eta “Esteban Alberdi y Cía”-ko langileak fabriketara itzuli ziren bitartean, tailerretako langileek greba jarraitu zuten. Azken hauek egindako manifestaldi batean, burgesiaren polizia, Guardia Zibila, gogorki oldartu zen langile azkoitiarren aurka tiroketak eginez eta, bi gizonezko, emakumezko bat eta lau gazte zauritu zituen. Beste behin, biolentzia estatal burgesaren bidez, langileak menpean hartu eta esplotaziora bideratu zituzten, haien bizi baldintzak hobetu ez zirelarik.

Gure iraganak argitzen digunez, langileok antola gaitezen, bitarteko ekoizpenak gure egin ditzagun, gune autogestionatuak eraikiz. Burgesia bitarteko ekoizpenen jabe den heinean, gure bizi baldintzak ez dira hobetuko, erreforma hutsean geratuko dira eta desjabetutako zapalduok egoera berberean jarraituko dugu. Argi eta garbi ikusi da instituzioen mende, langileon hobekuntza hutsa saltzen dizkigutenak, erreforma hutsak baino ez direla eta zapalduak izaten jarraituko dugula. Langile, iraganaz jabetu, antolatu ta esku hartu!


[1] Abarketari azken ukitua ematean egiten zen mugimenduaren itxurak, txortan egitearena zuelako emandako izena.

[2] Adibide hau ematerako orduan ez dira kontutan hartu garaiko merkatuko prezioak, irakurleari langileok burgesiaren partetik garai hartan jasaten genuen zapalkuntza irudikatu ahal izateko emandako adibidea baino ez da.

[3] Azkoitiko Udal Artxiboan on-line kontsultagarri. Azkoitiar’ Langileri.

[4] Etxezarreta Ibañez, Ekaitz. Azkoitiko alpargata sektorea XX. mende hasieran. Azkoitiko Udal Artxiboan on-line kontsultagarri.

[5] Ibidem, 19.or.

[6] Castells Arteche, Luis. 1987. “El desarrollo de la clase obrera en Azcoitia y el sindicalismo católico (1900-1923)”, Estudios de historia social, 42-43: 162.

[7] Muxika Zuloaga, Ione. 2016-2017. Arkeologia eta gaur egungo gizartea: gatazka eta memoriaren materialtasuna iragan hurbilean. Azkoitiko kasua. Euskal Herriko Unibertsitatea: 22.or. (on-line kontsultagarri)

Bibliografia:

Azkoitiko Udal-Artxiboa on-line

Castells Arteche, L. 1987. “El desarrollo de la clase obrera en Azcoitia y el sindicalismo católico (1900-1923)”, Estudios de historia social, 42-43: 151-180.

Etxezarreta Ibañez, Ekaitz. Azkoitiko alpargata sektorea XX. mende hasieran. Azkoitiko Udal Artxiboan on-line kontsultagarri.

Muxika Zuloaga, Ione. 2016-2017. Arkeologia eta gaur egungo gizartea: gatazka eta memoriaren materialtasuna iragan hurbilean. Azkoitiko kasua. Euskal Herriko Unibertsitatea, on-line kontsultagarri.

Olalde Juaristi, J.J. 2004. Azkoitia iruditan. Azkoitia: Barriketatik.

[7] Muxika Zuloaga, Ione. 2016-2017. Arkeologia eta gaur egungo gizartea: gatazka eta memoriaren materialtasuna iragan hurbilean. Azkoitiko kasua. Euskal Herriko Unibertsitatea: 22.or. (on-line kontsultagarri)

Azpeitiko Partiduko Kazetariaren historioan iruzkin bat

Badabil, azkenaldian, Azpeitiko Aldizkari Ofizialean irakurri ahal diren iruzkinetan, EAJ ala EH Bildu ikuitzen duen edonori identifikazio-eskakizunak egiten ari den Kazetari bat. Dei bezaio Kazetariari ‘Partiduko Kazetari’.

Metamorfosi garaiak badira garai dudagarriak, ez-egonkorrak eta gogorrak. Trantsizioaren inplizitazioak eta lausotasunak hala bilakatzen dituzte. Haien esplikaziorako komenigarriena kategoria literarioak dira. Soilik hala, metonimiaren bidez, ikusten baitu ikusi nahi eztuenak ikusi beharrekoa, deskuidoan.

Euskal Herrietako Politikoak Polizia nola bilakatu diren melengatsu erakutsi ahal dute akademiko frantsesek. Horixe bera, sinple, estetikoki zoragarrien den eran erakusten digu orain, ordea, Herriko Partiduko Kazetariak, nerbioso, libreta alegiazko izen-abizenez josita darabilkienean. Orain, izan ere, siluetak baino eztitu ikusten: izenpetu ezin dituen arima lardaskatzaileak. Aitzina klandestinitatea halabeharrezko ikusten zuenak, herrian kamerak exijitzen ditu orain.

Laboa zena lanbroaz ari zenean ez zen fenomeno metereologiko baten alabantzak kontatzen ari, bazterrotako potentzia mistiko-politiko subertsiboaz baino. Ikusten ez dena ikusten ez dela agerian uzteko balio du behe-lainoak. Behe-lainoak altxatuko du, baina ikusezinak hor jarraituko. Izen-abizenak apuntatuko, kamerak jarriko, baina kontuak hor jarraituko.

___

Errelatoaren korrelato ezinbestekoa da Kazetaritzarena. Bigarrenak aurrenekoaren nondik-norakoak eta mugak erakutsi ahal dizkigu. Bata sinpletasunak ezaugarritzen badu, bestea sinplea delako izango da. Sinplea, ordea, errelatoa da, ez errealitatea: positibitatea, ez osotasuna. Sinpletasunak ordenamentu juridikoaren aplikazioa indartzeko aliatu bezala bakarrik dirau. Mistifikazio hori beharrezko momentua da Sistema Politiko Modernoen egituraketan.

Renaniako kazetari Marx izanak, eta Baionakoa, esaterako, Etienne Salaberry izanak, ez du esan nahi garaiko errealitatea, garaiko giza-jokabidearen nolakotasuna eta ideien filosofía aberatsago zenik gaur Azpeitian Herriko Pariduko Kazetaria dugunekoa baino. Esan nahi duena da errazago kenduko dutela ura eta argindarra esklabetan gaur Azpeitian, beste nonbaiten baino.

Identifikazioaren exijentzia horixe da, azken finean, ideien jarioari uko, errealitatearen egitura axiologiko konplexuei uko, lege formalaren aplikazio efektiboaren alde.

___

Urpekontzi Sobietarra

Iepa.

Lehen aldia da blog honetan idatziko dudana. Nire tarte hau egungo egoera internazionalaren inguruko gertaerei buruz idazteko baliatuko dut, harreman internazionalen esferan ematen ari diren aldaketa ugarien, eta hauen atzean dauden interes askotarikoen jabe izaten saia gaitezen. Faktore hauek, urrutikoak iruditu arren gure eguneroko bizitza, zein etorkizunean ireki daitezkeen aukera iraultzaileak zuzenki baldintzatzen baitituzte.

Nire asmoa gertakari internazional konkretuen inguruko irakurketak egitea da, baino lehenengo idatzi honetan, panorama internazionalaren argazki orokor eta zabal bat ematen saiatuko naiz, ondorengo idatzietan landuko ditugun gatazka zein prozesu ezberdinak testuinguru orokor onen baitan ulertu ditzagun.

Bigarren mundu gerraz geroztik, AEBak izan dira munduko superpotentzia nagusia, 90. hamarkada arte Sobietar Batasuna bezalako alternatiba bat aurrean izan arren, bigarren honen sakrifizio eta galerak aupaturiko gerran izugarriak izan bai ziren demografia nahiz azpiegitura aldetik, AEBak, bere benetako etsaia zen Sobietar Batasuna, gerra bere kasa irabaztera zihoala ikusi arte sartu ez ziren bitartean.

Sobietar Batasuna erortzean hegemonia osoa lortzen dute estatu batuek mundu mailan, beraien arerio ziren Yugoslavia bezalako herrialdeak gerra ankerren bidez desagerrarazi eta inongo erantzunik ez jasotzeraino. Baina azken urteetan aldaketa nabarmenak eman dira munduan, horren adibide, Txinaren superpotentzia ekonomiko bilakaera, Errusiaren susperraldia aktore internazional modura, afganistaneko gerra bezalako buruhauste militarrak(AEBentzat), hegoamerikako alternatiba antiimperialisten sorrera eta kasu batzuetan indartzea, ekialde hurbileko herri ezberdinen erresistentzia goraipagarriak (palestina,siria,libano,Yemen)…

Horain arte, eta oraindik ere, dolarra da mundu mailan erabiltzen den moneta garrantzitsuena, itzala egiten dion beste monetarik gabe, honek estatu batuei eta bere erreserba federalari inongo kontrolik gabeko zorpetze ahalmena eta beste herrialdeen gaineko kontrol finantzieroa ematen diolarik (beste herrialdeei santzio ekonomikoak ezartzeko ahalmena adibidez). Baina azken urteetan modu gero eta azkarragoan hari da egoera hau aldatzen. Txina, Errusia, Iran, Turkia, Europar Batasuna, India, Venezuela, Siria… beren monetak erabiltzen hasi dira beraien arteko transferentziak eta kontratuak egiterako orduan, hau izugarrizko kolpea izanik dolarrarentzat.

Hontaz gain estatu batuetaz aparte ematen hari diren aliantza ekonomikoak garapen bidean dauden herrialde ezberdinen artean, BRICS kasu( txina,Rusia, India, Sudafrica, Brasil), AEBk kontrolpean ez dituen inbertsiorako banku ezberdinak sortuz, afrika bezalako leku estrategikoetan AEBen protagonismoa zalantzan jartzen hari dira.

Honek guztiak, beste hainbat faktorerekin batera, mundu mailako errekurtsoen eskasia geroz eta handiagoa, beste potentziekin duen karrera militarra (nuklearra barne, honek izan ditzakeen eraginekin) zein AEBek eta mendebaldeak duen arazo demografiko sakonak… Estatu Batuei bere hegemonia mantentzeko geroz eta arazo gehiago sortzen dizkio, mundu guztiz unipolar batetik multipolarrago baterako aldaketa prozesu batean gaudelarik.

Honen aurrean imperio guztiek beraien azken fasean bezala AEBek ere erasokorragoa bihurtzeko joera dute, honen adibide, ultraeskuinaren gorakada mendebaldean, erretolika zeharo belizista, tratatu internazionaletatik ateratzeko joera, aliatuekiko mespretsua, Arabia Saudi bezalako erregimenei teknologia nuklearra emateko asmoa, eta edozein erresistentzia planteatzen duen edozein herrialderekiko jarrera zitala (Venezuela kasu).

Mundu mailako aldaketa hauek, sortzen dituzten arrisku guztiekin batera, orden kapitalista mundialaren estabilitatea zalantzan jartzen dute, honek sortu ditzakeen potentzialitate iraultzaileekin. Hori dela eta, iraultzara aspiratzen duen mugimendu orok panorama internazionalean gertatzen diren aldaketen jabe izan beharko lukeelakoan nago. Horretarako nire ekarpen xumea egitera bidean, mundu mailan gertatzen ari diren gatazka, prozesu zein mugimendu ezberdinen inguruan idazten hasiko naiz blog honetan.

Aio.

Urpekontzi Sobietarra

Teoriaren ezinbestekotasunaz

Aupa jente. Opor luze batzuen ondoren bueltan gatoz berriz ere. Euskara batuan. Azpeitiarrez idaztea ez omen da oso ulergarri egiten eta beno,belaunikatu egingo naiz, hemen bederen.

Gaurko honetan, modu arinean idatziko dut nire ustez langile mugimenduaren autoantolakuntza prozesuan ezinbestean modu bateratuan agertu behar diren, baina teorikoki azaltzeko ezinbestean banatu behar diren bi momentuz: teoriaz eta politikaz ari naiz.

Tentagarria suerta dakiguke, Euskal Herriko langile mugimenduan printzipio iraultzaileen (eta bertatik eratortzen diren antolakuntza formen) nolabaiteko loraldia bizi dugun honetan, borrokaren funtsa soilik politikoa dela ebaztea. Carl Schmitt pentsalari alemaniarrak definitu moduan, laguntasun edo etsaitasun sentimenduen artean ebazten den auzia litzateke esentzian politika. Beste modu batera esanda, lagunaren alde eta etsaiaren aurka parte hartzeko beharrak definitzen du politika.

Zergatik diot tentagarria? Bada, kapitaletik haratago joatea eta etorkizuneko bizi formak eraikitzeko borondatearen adierazpideak Euskal Herrian hamaika ditugun uneotan, oso erraza suertatzen baita etsaiaren identifikazioa. Borroka espontaneoek kapitalaren diktadura elikatzen dutela jakina da. Argi; ez dut esan nahi horrekin bizi baldintzen aldeko borroka espontaneoek ez dutela baliorik. Kontrara, borroka orok du bere baitan antagonismoaren ulerkera eta, beraz, politikoki kapitalaren etsai moduan ekoizten gaitu borrokak.

Baina, kapitala gainditzeko ezinbesteko premisak ez datoz borrokatik soilik. Borrokak baldintzak jartzen ditu autoantolakuntzarako. Egun, une hori pentsatzen eta ekoizten ari garela esango nuke: zalantzaren unea da beraz, kapitalaren eta berari funtzionalak zaizkion agenteen begietara. Horregatik, langile mugimenduaren jardun politiko kontzientea antolatu nahi dugunoi, bere gordintasun osoan agertzen zaigu kapitalaren diktadura, berari funtzionalak zaizkion pentsamolde eta instituzio guztiak modu espontaneoan zein esku artean duten boterearen kontzientzia osoz baitatoz gure jarduna erasotzera. Honekin esan nahi da jardun antikomunistak ez duela zertan poliziaren edo instituzio publikoen forma hartu; aurreiritzien edota eszeptizismoaren forman ere agertzen zaigu. Sistematikoa da. Baina, esan moduan, hartzen duen forma hartzen duela ere oinarrizko sentimendu batera murriztua izan daiteke inpultsu honen motorra:beldurra. Arrazoiaren aurrean irrazionaltasuna gailentzen den unea.

Honetaz ari naiz momentu politikoa argi bistaratzen dugula diodanean. Baina, errealitatean, barruan irakiten diguten sentimendu horiei soilik kasu egiteak, perspektiba estrategikoa galtzeko aukera plazaratzeaz gain, etsaiaren kontzepzio deformatu bat eraikitzera eraman gaitzake. Une honetan sartzen da joko zelaian gaur defendatu nahi dudan ideia, teoria komunistaren beharrezkotasuna. Teoria komunistak bizi dugun miseriazko errealitate dekadente hau gainditzera bidean eraginkorrak diren ikuspuntuak eta antolakuntza printzipioak mahai gaineratzen dizkigu. Teoriak gure beharren hierarkia ulertarazten digu eta honela, borrokaren norabidea zehazten laguntzen digu; berehalakoan etsai gisa nabarmentzen dugun horrek epe ertainean izan dezakeen bilakaera ulertzera behartzen gaitu adibidez. Noski, teoria ez da “epistola” edo “dogma”. Ez da kanpotik txertatzen den zera bat; momentu teorikoa, borrokak, praktikak edo antolakuntzaren eraginkortasunak bere muga jotzen duenean agertzen da aurrera egiteko baldintza saihestezin bezala. Ez da borrokaren prozesuan metaturiko ikaskuntzaren hausnarketa soilik, hortaz, agorpen une horretan galdegina dena: bereziki antolakuntza printzipioen egokitzapenaren beharra da erantzun bat eskatzen duena.

Teoria da, borrokaren momentu politikoak dakarren ezinbesteko sentimenduen dantza arrazionalizatzen duena. Baldintza objektibo estrukturalak aztertzetik haratago, une zehatz bakoitzean baldintza horiek hartzen ari diren forma zehatzak hautemateko baldintzak jartzen dituena. Helburu estrategikoak marrazteko gaitasuna emateaz gain, egunerokoan zein epe labur eta ertainean gauzatu nahi ditugu tresna eta proiektuen nolakotasuna ikusarazten laguntzen diguna. Edota, momentuko porrot bat garaipen bat dela ulertzea posible egiten duena.

Funtsean, momentu teorikoak politikarako gaitasunak biderkatzen dizkigu: hemen dago militante iraultzailearen ezaugarri bereizgarria, umiltasuna. Honek ezaugarritzen du borondate komunista. Etengabeko kritika eta analisiaren pean kokatzea praktika oro, akatsak edo porrotak estrategikoki aztertuak izatea ahalbidetuz. Teoria ezinbestekoa dugu borrokarako. Ez dezagun hau sekula ahaztu.

Ondo segi!

Sarrera zaharrak Sarrera berriak

© 2019 Kontu Lepo