Category: Kategoriarik gabe (1 garren horria 27 -etik)

Kontu Lepo irratiaren bosgarren saioa, entzungai!

Denbora bat islik egon eta gero, hemen da KONTU LEPO IRRATIAren bosgarren saioa! Lenokoari jarraituta, baina berrikuntza eta guzti! Ekarrizketaren atalean Krisiaren Seme-alabak Sare Sozialistako kidieekin aritu gara solasean: proiektuaren hastapenak, testuingurua, eboluzioa, egungo egoera… Horrez gain, Alpistiek, Albistiek, Kantu Lepo eeeeta Kontu Historiko Lepo!

Demokratak eta biolentoak

Demokratak eta biolentoak, horrela du izena Joxe Azurmendiren liburu ezagun batek, Euskal Herriko gatazka politikoan espainiar agentzia politiko nagusiek eraikitako kontakizunari erreferentzia eginez. Oraindik orain gatazka politikoen zentraltasuna binomio honek hartzen duela ikusten dugu. Demokratak zuzenbide estatua bere egiten duten alderdiak (burgesak, ezinbestean) dira, eta biolentoak aldiz erregimen politikoa beren praxian errefusatzen dutenak. Kataluniako gatazka politikoa bidegurutzera iritsi da aste honetan, eta aliantza zalantzatiak hautsi dira bat- batean edo. Ordena burgesa, izan Katalan nazionalista ala espainolista, zibismoaren eta hiritargoaren balio unibertsalen defendatzaile gisara agertzen zaigu, eta balio sistema horren barnean biolentziaren monopolioa gorputz polizial zein militarraren eskuetan izatea ezinbestekoa zaie. Bien bitartean, demokrazia zuzenbide- estatuaren eta konstituzio itxi baten mugak gainditu ezinean ageri da, desberdin ekiten dutenei debekuak ezarriz. Askatasunaren bertuteak alderantzizko ordena jarraitu behar lukeela uste dugu: disidentziarako askatasuna, ezberdin pentsatu eta jarduteko libertatea, eta ez muga hertsiak dituen estatus batekiko obedientzia itsua.   

Zaila zaie agintari politikoei hipokresia disimulatzen, biolentziaren mugak zuzenbide estatuko aparatuaren mugetara ixten direnean margenetatik arrakalak ageri baitira. Oharkabean, komunikabide nagusien oihartzunik gabe, aste honetan Euskal Herrian hiru langilek galdu dute bizitza soldatapeko esklabutzan ziharduten bitartean. Bizitza galdu dute, erreparatu ezin den gertaera bakarra. Miserablea da etekin propiorako besteen bizitzak arriskuan jartzea, eta astez aste halako ezbeharrak gertatzen diren arren, ez dirudi biolentzia jendarte zibilaren begietan. 

Egunen batean, gizarte kapitalistaren liburu beltza idaztea izango da gure zeregina, non ezkutatuak izan diren abusu eta eraso guztiak argitara ekarriko ditugun, zintzotasunez eta egiari erreparatuta. Bitartean, zintzoa deritzoguna egiten jarraituko dugu, eta gure ustetan, ezin aurki dezakegu ezer zintzoagorik zapalduak daudenen askatasunaren alde borrokatzea baino.

Gure elkartasun guztia Kataluniaren askatasun sozialistaren alde diharduten guztiei, eta honekin batera erreprimituak izaten ari diren militante ororen berehalako askatasuna galdegiten dugu. Bestalde, besarkadarik beroena bidaltzen diegu aste honetan lan- istripuetan nahiz amiantoaren ondorioz hildako hiru langileen senitarteko eta gertukoei.

Azpeitiko gazte batzuk.

Erasoez eta festa ereduaz

Mundu osoko jende andanak ditu egutegietan gorriz borobilduta San Fermin festak. Milaka lagun elkartzen da Iruñean uztailaren 6tik 14ra bitartean, eta egun horietan guztietan denetariko gertaerak jazo ohi dira festa giroan. Beste urte batez, ugari izan dira sanferminetan izandako eraso sexistak; gutxienez hemezortzi eraso salatu dituzte jaiak igaro diren bitartean. Eta udarekin batera iritsi dira hainbat eta hainbat herri eta hirietako festak ere. Horregatik, ezin aipatu gabe utzi azken asteotan Euskal Herriko beste hainbat txokotan jazo diren eraso sexistak: Beasainen, Barakaldon, Hernanin, Baionan, Donostian…

Azpeitiko Gaztetxeko kideok erasotuak izan diren emakumeei erabateko babesa eta elkartasuna adierazi nahi diegu txoko honetatik. Halaber, ezin ahantz genezake emakume langileok jasaten dugun indarkeria eguneroko ogia dela, eta gure bizitzetako esparru guztietan gauzatzen dela. Arazo estruktural baten aurrean gaude. Sistema kapitalistak, jendarte kapitalista eratuko du eta jendarte hori harreman sozial zehatzen arabera antolatuko eta harremanduko da. Horrek, bere baitan, indarkeria matxista bezalako biolentzia formak barnebiltzen ditu. Hau da, ideologia partiarkalaz baliatuz biolentzia formak naturalizatu eta indarkeria gauzatuko duten subjektuak sortuko ditu kapitalismoak. Gizonak eta emakumeak sozialki eraikita dauden modua dela eta, indar harreman jakin batzuk erreproduzitzen dira. Indar harreman horietan gizonaren indarra emakumearekiko gailentzen da.

Jai giroan ematen diren erasook ulertzeko, besteak beste, gaur egungo festa ereduari ere erreparatu behar diogu; hau da, jai eredu kapitalistari. Horri erreparatu gabe ezin ditugu ulertu erasook. Gaur gaurkoz gure hartu-emanak biolentoak badira ere (berez, indar harremanetan oinarriturik badaude ere), azpimarragarria da festek dirauten egunotan biolentzia hori eta indarkeria hori areoagotu egiten dela, zenbait kanpo faktore, eta, orokorrean, festari esleitzen dizkiogun zenbait ezaugarri tarteko. Jaien aitzakian, hartu emanerako ditugun joerak eta jarrerak aldatzen ditugu, halaber, gure egoera zaurgarriagoa bihurtzen da. Gaur egungo jai ereduari hertsiki lotuta dauden drogen eta alkoholaren kontsumoa igo egiten da, eta, horrek, aurrez esan bezala, gure jarreretan aldaketa sakonak dakartza: jarrera inpultsiboak, jarrera agresiboak, espazioaren eta harremanen sexualizazioaren areagotzea… Faktore hauek berekin dakarte sistema honek eta bere aparatu guztiek gizonei gure gorputzekin nahi dutena egiteko esleitzen dien inpunitate soziala, hau erasoetan materializatzen delarik.

Aipatutako faktore guztiak jai eredu kapitalistari berariazkoak zaizkionez, ezin pentsa dezakegu festa eredu hau gainditu gabe eraso hauekin bukatuko dugunik. Gaur egungo harremantze ereduaren aurrean, elkartasunean oinarritutako kultura berria garatzea dagokigu: inor inoren bizkar biziko ez den kultura, zapalkuntzak eta esplotazioak espaziorik ez duen logika bat. Finean, aldaketarik egotekotan, errotiko aldaketa behar du izan.

Festak iristear diren honetan ere, hausnar dezagun jai ereduaz eta horrek elikatzen duenaz. Herriko jaiak ate joka ditugu, eta, beraz, diziplinaz eta arduraz jokatzea dagokigu, jai kapitalistan murgiltzerakoan horren inplikazioak eta arriskuak zein diren argi izateko, eta horien gainean nola eragin dezakegun pentsatzen hasteko. Ekin diezaiogun bada!

Eraso matxisten aurrean, autodefentsa!

Gaurkoan rapa, plaka plaka 2

“ Behiñ batek hasi zunai jarraipena eman nahien… “

Gaurkoan rapa, plaka plaka bi

zuzenduta zuzen dauden zutabeei Basakabin

etorkizuneko komuniston habian

historiaren tela gorriaren harian

egoera larriak, gose ta egarriak

ikusi nahi ez duzun hori senti dezakegu sarri

legeari harriak, nirea dun hiria

guregana etorriko ez den garaipena ekarriz

Errudunak moral burgesaren epaian

joko ez birtualean igo ditugulako mailak

sortu ditugulako mahaiak, bete ditugulako nahiak

ahizpak garelako anaiak

Itsasontziak ditugulako haien negarrek

sortu duten itsasoaren kaian

geuk jartzen dugulako gaia , kontrolatzeko zailak

hartu diogulako honi maina

Jarraituko dugulako izaten garenaren haina

lehertu arte zainak, segi ematen kaña

Urrian biziberrituz ozen oihu egin zuen Ekaina

bi kaña garenez bikainak !

Beste bi langile soldatapean erailak Euskal Herrian

Duela 3 egun, 62 urteko langile bat eraila izan zen Irunberriko lursail batean, traktore batek azpian hartuta. Horrez gain, joan den astean, Tubacex enpresaren Laudioko lantokian 25 urteko langilea eraila izan zen. Pieza bat gerori zitzaion gainera. 10 urtean, enpresa horretan erail duten laugarren langilea da gaztea. 2019. urtean, 29 langile erail dituzte soldatapeko lanean Euskal Herrian.

Gertakari horien aurrean, hasteko, gure babesa adierazi nahi diegu beren familiei eta gertukoenei. Horrekin batera, gertaera horiek gogor salatzea dagokigu, ez baitira fenomeno isolatuak, ezta kasualitatearen ondorio ere; ez baitira heriotzak, erailketak baizik.

Kapitalaren jabe den klaseari kapitala metatzea gero eta gehiago kostatzen zaion garaiotan, akumulazio hori bermatzeko hartzen diren neurriak kaltegarriak izan ohi dira langileontzat. Asko duenak gehiago izan dezan, gutxi duenari gehiago kendu behar zaio. Lanaldiak luzatzen dizkigute, produkzioa azkartzera behartzen gaituzte, presio bortitzak pairatu ohi ditugu… Lan baldintzen kaskartzea eta horien artean segurtasun falta, irabazien logikari erantzuten dioten neurri horietako batzuk dira. Neurri horien ondorio latzena da bizitza galtzea.

Horren aurrean, antolatu eta lan baldintza hobeak lortzera begira greban dihardute Euskal Herriko hainbat sektoretako langileek. Horren adibide dira Loiuko aireportuko langileak, Bizkaiko Domino’s Pizzakoak edota Gipuzkoako egoitzetakoak, besteak beste. Gure elkartasunik beroena bidaltzen dizuegu guztioi ere!

Amaitzeko, lan baldintzen hobekuntza helburu duen borrokarekin batera, beharrezko zaigu gaitzaren kausa den erroarekin amaitzea; kapitalismoan ez baitu tokirik gizatasunak, irabaziak lortzera bideratuta dagoen sistema baita bere osotasunean. Horretarako, nahitaezkoa da langileon arteko elkartasuna eta borroka, inork ez digunez oparituko gurea dena, geure eskuez hartu beharko baitugu zor zaiguna.

Ikasle Abertzaleen eta Sorturen arteko liskarraz

Hona idaztera ekarri nauen arrazoia batek baino gehiagok ondo entzuna duen Sortuk edo Ezker Abertzale Ofizialistak (EAO) eta Ikasle Abertzaleek (IA) izandako liskarra da. Beharrezkoa da jakitea irakurtzen duenarentzat lau urteko ibilbide militantea bizi izan dudala Ikasle Abertzaleak antolakundean, eta neure izenean bakarrik hitz egingo dudala. Ibilbide xumea izanagatik, ordea, dakidanetik eta uste dudanetik hitz egingo dut, hori egiteko momentua dela uste dudalako.

Uste dut garrantzitsua dela egoeraren nondik norakoa ulertzea idazten dudana ulertzeko, eta horrez gain, jazo diren gertaerak zergatik izan diren ulertzeko. Ez naiz luzatuko gertatutakoaren inguruan, horretarako baitaude eragileek azken urtean atera dituzten oharrak nahiz gertaera eta mugimendu publikoak. Ni, bakoitzak bere ondorioak atera ditzan, tresna bat eskaintzen saiatuko naiz, puntu batzuk mahai gainean jarriz. Nire ustez, Sortuk Ikasle Abertzaleei egindako erasoa salatu beharrekoa da eta errespetu falta izugarria erakutsi du Euskal Herria askapen sozialera eraman nahi duen antolakundearekiko nahiz mugimendu politikoa osoarekiko.

  • EAOk ez du eskubiderik Ezker Abertzale guztiaren izenean hitz egiteko. Hasteko, gezurra da Ezker Abertzalearen gehiengo militanteak IA bere egoitzatik kanporatzeko erabakia hartu izana, Ezker Abertzalea beraiek nahi dutena baino askoz zabalagoa den mugimendu bat baita, eta tartean Ikasle Abertzaleak bera dago. 2008ko estrategiaren norabide aldaketa eman ondoren, EAOk nazio askapen mugimendu politiko osoa bere tesien itzalpean mantentzea nahi izan du. Hori Abian prozesuaren bidez egiten saiatu ziren, 9000 kide bildu zituen prozesua hasiera batean; hala ere, 2000 pertsona inguru iritsi ziren norabide aldaketa horren aldeko bozka ematera, beraz, lasai esan daiteke Ezker Abertzale osoaren zati txiki batek bozkatu zuela aldaketa hori. Etsaiak hainbestetan esandako bozkak ala bonbak aukeraren aurrean jarri dute beren burua eta uste dute hori dela posible den bide bakarra orain, eta, aldiz, beren ustez, gutxiengoa denak beste bidea hautatu duela: ba oker daude, bozkena ez da bide bakarra ez eta bide posiblea ere, eta, gainera, ez gara gutxiengoa. Mugimenduaren gehiengoak ez zuen parte hartu prozesu horretan Sortu alderdiari zuzenean erantzuten zion prozesu bat zelako, bere krisi elektoraletik ateratzeko asmo soilez egina. Horregatik, harrezkero behin eta berriz ezkutatzen eta blokeatzen saiatu dira mugimendu horren baitan zeuden ahots ezberdinak, hauek eskala sozialean kriminalizatzera eta baliabiderik gabe uztera helduz. Alderdiaren zuzendaritza politikoa da zuzenean, burokratismo eta autoritarismoaren bitartez, hau guztia egiten duena, eta, beraz, harremanak modu txar batean hautsi dituena, ez duelako jakin izan beste inor kontuan hartzen, ezpada Euskal Herriko burgesia bera.
  • EAOk berreraikitzen saiatzen ari garen mugimendu politikoari egin dion lapurretari buruz hobeto pentsatu beharko luke. Urte luzez Nazio Askapen Mugimenduaren zutaberik garrantzitsuenetako bat izan den agente politikoa herri mugimenduari berari erasotzen ari da: udako txosnetatik bidaltzen saiatzen, IAren antolakunde barrutik Ernairentzako dinamikak sortzen IAri traizioa eginez, edota, orokorrean, norbanakoenganako jarraipen pertsonalak egiten, mehatxu pertsonalak egiten, herri eragileak isilarazten edota eszenatoki politikotik kanporatzen bere kontrol mekanismo ezberdinen bitartez. Uste dut zuzendaritza politikoa dela gertakari hauen guztien erantzule nagusia eta urte luzez lortutako fruituen erasotzaile bihurtu da era berean. Azken adibide garbiena Bilboko Egoitza bera dugu, historikoki Ikasle Abertzaleena eta Ikasle Mugimenduarena izan den egoitza eskuetatik kendu eta hau baliabide ekonomikorik gabe uztea helburu duen erasoa egin baitu Sortuk. Epe laburrera eta amorru itsuz pentsatzen ari dira eta mugimendu politiko hauen izaera politikoa aitortzea dagokie ezinbestean, mende erdiz guztion artean egindako borroka guztia ez dezaten zakarretara bota kolpetik.
  • Gezurrek eta manipulazioek hanka motzak dauzkate eta marra gorriak jadanik zeharkatu dituzte. Jarrera autoritario eta prepotente baten bidez ibili dira Sortu eta bere sateliteak lau haizetara gure antolakundearen inguruko gezurrak zabaltzen, IA espainolista dela edota soilik zuzendaritza politikoak erabakitako norabidea aurrera eramaten ari dela esan dute behin baino gehiagotan, publiko nahiz pribatuan, biak ala biak zuzendaritzaren partetik sistematizatuta. Horren aurrean, aipatzekoa da Errainu ponentzia militantziaren gehiengo handi batek ekoitzi izana, gure izaera politikoa eta horrekin batera doan praktika politikoa zehazteko balio izan baitigu. Hipokrita izatea zeuk esandako gezurrak sinestea omen da, eta horixe bera egin du EAOk, zabaldutako gezurrak aitzakiatzat hartu eta eraso zuzenak egin Ikasle Abertzaleoi. Esandakoa bizkarrean hartzen ikasi behar da, eta zer esaten den jakiten ez denean arduragabekeria besterik ez da geratzen. Errespetutik diotsuet mugimendu politiko hau guztia ulertzeko eta aitortzeko saiakera egin beharko zenuketela, guztion onerako.
  • Estatu Espainolaren alde lana egiten duen alderdi bat bihurtu dira. Hainbatetan salatu duten legea besapean hartuta, Ikasle Abertzaleei duintasuna eta egoitza kentzera etorri dira. Espainolismotik gertuago dago hori guk egiten duguna baino. Beraiek ikusiko dute zein motatako etika politiko jarri nahi duten praktikan horrelako mugimenduekin, baina uste dut pentsatzen hasi beharko dutela, agian, arrazoi falta izan dezaketela, jokabide honek ondorio konponezinak ekarriko baititu pixkanaka. Berriro diot, honek ez dio biotako inori onik egiten eta irribarre zabal batekin hau ikusten ari direnak gure etsai handienak dira. Zuenganako errespeturik ez duen gazte belaunaldi bat ari zarete hezten eta honen ondorioetako bat belaunaldi urraketa sozial eta afektibo erabakigarri bat izan daiteke. Jarrera arduragabe eta amorruzko hori zaintzen ez baduzue, egunen batean hainbeste gorrotatzen zenuten hura bihurtuko zarete.
  • 30 urte pasatxoko antolakundea da Ikasle Abertzaleak eta Ezker Abertzalearen mugimendu politikoaren parte izan da bere hasieratik eta oraindik ere hala izaten jarraitzen du. Euskal Herrian urte luzez garatu den nazio askapen mugimenduaren antolakunde historiko bat da Ikasle Abertzaleak eta izaten jarraitzen du. 2008an EAOk emandako estrategiaren norabide aldaketa Abian prozesuaren bidez egin zen, bide hori hartzeko prestatua (eta ez besterik) izan zen prozesu bat. Prozesu horretan jende askok parte hartu bazuen ere, beraiek emandako datuen arabera, 2.000 pertsona inguruk amaitu zuten prozesu guztia aldaketaren alde bozkatuz, eta ez dago esan beharrik 2.000 pertsona ez direla nahikoa mugimendu oso baten norabide estrategikoa markatzeko, eta gutxiago mugimendu osoaren izenean hitz egiteko. Hori dela eta, tesi ofizialetik kanpo jende asko eta asko geratu da eta autonomia osoz jokatzeko eskubidea eta legitimitatea izan beharko lukete, Sortu eta bere sateliteek hala nahi ez duten arren. Hala izaten jarraituko duela diot etortzen diren eraso faxista guztiei erantzuten jarraituko duelako zuek hori egiteari utzi badiozue ere. Egoitza lapurtzea azkeneraino eramaten baduzue bide batetik edo bestetik, etika politiko sozialista bat eraikitzen ari garen gazte belaunaldia parean izango gaituzue, zuena lege espainolaren erabilpen interesatua eta burgesiaren kateko txakurra izatea den bitartean, gu ez gaudelako prest urte luzez garaturiko nazio askapen mugimenduari muzin egiteko, eta hori mantentzen eta indartzen saiatuko gara oztopoak oztopo, borroka historiko politiko horri jarraipena ematea baita benetan Ezker Abertzalea izatea. Bitartean egunez egun, herriz herri eraikitzen ari garen mugimendu politiko sozialista indartzen jarraituko dugu, umiltasunez eta errespetuz.

Rapa eta bertsoa

Inguruak egiten gaitu. Eta gustuek. Edo probatu ahala gustatzen zaigu, edo gustatzen zaigulako probatzen dugu. Auskalo. Tira, ez nadin nahastu. Inguruak egien gaituela garbi daukat. Edo ez. Agian guk aukeratzen dugu egin nahi gaituen ingurua. Kontuak kontu, aukeratu eta bilatu gabe etorri zait Rap-a ingurura, eta ari zait gustatzen, probatu ahala, uste dut.

Ez dut Rapa inoiz inguruko izan, baina bertsoa bai. Eta ez nago ziur, baina uste dut bertsoarekiko maitasunak eraman nauela, behin baino gehiagotan, Rapa arbuiatzera. Elkarrengandik gertukoak izanik, baten alde agiteak bestearen aurka egitera eraman izan nauela uste dut. Alabaina, gure burua deseraikitzeko deia egiten digutenei amen egin diet oraingoan, kostata, eta pentsatzen jarri naiz; Raparen eta bertsolaritzaren inguruan pentsatzen.

Bertsolaritzak publiko nahiko jakina dauka, Ezker abertzele inguruko euskaldun jatorrak eta euskaldun modernoak, oro har eta axaletik azalduta. Rapa urbanoagoa da, jende periferikoagoarekin egiten du bat, zapalduagoarekin beharbada, begiratu batera; begiratu bakarra emateko astia eman baitit. Deigarria da Silveira izan zela Rapera urreratu zen lehen bertsolaria. Adibide ona da testu osoan zehar esan nahi dudana adierazteko.

Nahiko ziur nago, euskal munduan behintzat, bertsolaritzaren maila askoz altuagoa dela Raparena baino. Ez da harritzekoa, bertso eskoletan egiten den lana, bertsolaritzari ematen zaion “bonboa”, eta ondorioz dauden bertsolari eta bertsozale kopurua… teknikoki raperoak baino askoz hobeak dira bertsolariak. Alabaina, Rapak baditu bertsolaritzak ez dituen eta eduki beharko lituzkeen hainbat ezaugarri (nire gustu eta nahirako). Bertsolaritza politikoki zuzenegia da; Rapa ez da politikoki batere zuzena. Bertsolaritza oso arautua da, eta ez naiz bertsoaz ari, liturgiaz baizik; sosoa da bertsolaritza, eserita ikustekoa, eta txalo batzuekin eskertzekoa, ia beti. Rapa askeagoa da alde horretatik, entzulea pizteko gaitasun handiagoa du, harritzeko gaitasun handiagoa, espontaneoagoa da zentzu horretan. Ez dakit azaltzen naizen.

Bestela esanda, aspertu egiten naiz Soreasun urtero egiten den bertso saioan. Agian, bertsolarien perfila da, klase soziala, edo bertsolaritzaren mugak berak. Gustatuko litzaidake bertsolaritzak bide errebeldeago bat hartuko balu, arauekin hautsi eta bestelako bertsolaritza bat sortuko balitz. Eta ez dut uste Maialen Lujanbio (asko miresten dudan arren) eta Soreasuko saioaren antolatzaileak asmo horretan dabiltzanik. Aldi berean, gustatuko litzaidake euskarazko Rapa bera hobetuko balitz, kantitatez eta kalitatez. Rapero gehiago sortzea gustatuko litzaidake, teknikoki hobeak.

Bata zein bestea gure esku daudela deritzot. Edo ekarpena egin dezakegula behintzat. Bagara batzuk, eta kontrolatzen ditugu espazio batzuk. Badaukagu gauzak aldatzeko boterea. Iparrorratza ongi afinatuta eduki behar.

PD: Gaiak eskatzen duen hausnarketaren laurdenik ere egin gabe nahiko boteprontoan bota dut dena. Saiatuko naiz gehiago lantzen. Zerbait esan nahi duenarentzat zabalik daude iruzkintzeko aukerak beti bezala.

Fetitxismoa eta sozializazioa sistema kapitalistan

(Kolaborazioa: Joxemari Gorria)

Aurreko batean, klaseko lan baterako testu bat irakurtzen ari nintzela pasarte honekin aurkitu nintzen: “La idea fundamental versa en torno a la interdependencia entre los seres humanos. En este sentido, el Estado de bienestar, tiene algo en común con la economía de mercado, porque la economía de mercado también es algo donde el individuo solo no es absolutamente nada. En la economía de mercado las personas dependen unas de otras, y nadie ha explicado esto tan claramente como Adam Smith en “La riqueza de las Naciones”. Toda la base de la economía de mercado gira en torno a la capacidad de interactuar entre sí, de depender unos de otros, de poder hacer cosas para los demás y que ellos hagan cosas por ti.”

Generalean, testuak ez dauka ez hanka eta ez bururik, baino pasarte hau aukera polita iruditu zitzaidan kapitalismoan dugun sozializatzeko eraz ausnartzeko. Alde batera utziko dugu momentuz ongizate estatuari egiten dion apologia. Pasarte honetan, ekonomia kapitalistaren oinarritzat hartzen du gizakien arteko interdependentzia, hau da, giza lanaren izaera soziala. Faktore hau ordea, gizakiaren historian eman diren lan banaketadun sistema ekonomiko guztietan eman da, eta zehazki sistema kapitalista da, sozializazio hau era indirektuan ematen den lanaren antolakuntza eredua, absurdua izanik kapitalismoa faktore honekin definitzen saiatzea.

Gizakia animalia soziala dela ulertzen dugu, zeinak bere potentzialitateak gizartean ematen den lan banaketari, hau da, antolakuntzari esker soilik azalera ditzakeen. Hau da, gizakia ez da bakarrik ezer, pentsalari liberalen abentura Robinsondarrek aurkakoa erakutsi nahi bazuten ere.

Gainontzeko sistema ekonomikoetan (feudalismoa, esklabismoa…) lanak izaera zuzenki soziala du, hau da, gizartean egiten den lan guztia zuzenean gizartearen beharrak asetzera zuzentzen da. Honek ez du esan nahi banaketa justu bat egiten denik eta ez denik zapalkuntzarik ematen gizarte hauetan, soilik esan nahi du, gizartean ematen den lan banaketa organizatuaren bidez, egiten den lan orok aldez aurretik izaera soziala duela, gizartean funtzio bat betetzera bideraturik baitago.

Sistema kapitalistan, ordea, sozializazio hau era indirektuan eta produkzioaren ondoren soilik ematen da, trukearen bidez. Horretarako beharrezkoa da aldez aurretik gizakiak produktore independente moduan agertzea, aurreko sistemetan era generalizatuan gertatzen ez zen bezala, trukearen astapenak komunitate ezberdinen artean agertzen zaizkigularik pertsona indibidualen artean baino gehiago. Kapitalismoan beraz, produktore formalki independenteek merkantziak ekoizten dituzte modu independentean, eta merkantziek balioari esker elkarren artean trukatzeko gaitasuna hartzen dute, balioa giza lanaren kristalizazioa izanik. Beraz, ikusten dugun moduan balioaren bidez soilik jartzen dira kontaktuan elkarren artean produktore independente hauek, beren lanaren izaera soziala lanaren produktuen faktore moduan agertzen zaigularik, behin produkzioaren esferatik atera ondoren.

Marxek aztertu zuen ondoen fenomeno hau, bere Kapitala obrako “El fetitxismo de la mercancía y su secreto” pasartean: “El carácter misterioso de la forma mercancía estriba, por tanto, pura y simplemente, en que proyecta ante los hombres el carácter social del trabajo de éstos como si fuese un caracter material de los propios productos de su trabajo, un don natural social de estos objetos y como si, por tanto, la relación social que media entre los productores y el trabajo colectivo de la sociedad fuese una relación social establecida entre los mismos objetos, al margen de sus productores.”

Hau da, kapitalismoan, lanaren izaera soziala ahalbidetzen duen balioa, merkantzien faktore material moduan agertzen zaigu, lan indibidualek gizartearen lanarekin duten binkulu soziala produktuen arteko erlazio bat bailitzan agertzen zaigularik.

“Como los productores entran en contacto social al cambiar entre sí los productos de su trabajo, es natural que el carácter especificamente social de sus trabajos privados sólo resalte dentro de este intercambio. También podríamos decir que los trabajos privados sólo funcionan como eslabones del trabajo colectivo de la sociedad por medio de las relaciones que el cambio establece entre los productos, y por medio de estos entre los productores. Por eso, ante estos, las relaciones sociales que se establecen entre sus trabajos privados aparecen como lo que son; es decir, no como relaciones deirectamente sociales de las personas en sus trabajos, sino como relaciones materiales entre personas y relaciones sociales entre cosas”.

Produktore independenteak behin produkzioaren esferatik aterata soilik sartzen dira gizartearekin kontaktuan, trukeak beren lanen produktuen artean ezartzen dituen erlazioen bidez. Hori dela eta, beren arteko erlazioak era indirektuan agertzen zaizkigu, gauzen erlazio gisan.

Garrantzitsua deritzot argitzea, fenomeno hau ez dela, askotan interpretatu den moduan, ilusio subjektibo soil bat, hau da, gertatzen dena ez da, gizakien arteko interdependentzia ezkutatu eta itxurazko independentzia baten irudia sortzen digula merkantziaren fetitxismoak. Hori izan balitz arazoa, nahikoa izango litzateke kontzientzia hartze batekin. Arazoa hori baino konplexuagoa da, benetan kapitalismoan gure lanen izaera soziala, balioak, merkantzien ezaugarri gisa, produktuen artean sortarazten dituen erlazio sozialen forman ezartzen dugu. Hona hemen “los mercados” ahalguztidun horien diktaduraren funtsa. Eta honi aurre egiteko, ez da nahikoa kontzientzia hartze bat, lehen pauso bat izan badaiteke ere.

Kontzientzia faltsu bat baino, gizarte kapitalistaren egitura soziala da erasotu behar dena, desjabetuon arteko elkartasunean oinarrituz, balioaren legea eta lan abstraktua suntsitzera bideratuko den iraultza prozesuari ekinez. Animo bidean.

Beste langile bat eraila

Atzo, ekainaren 25ean, beste erailketa bat gertatu zen Arbizun. Oraingoan, Lakber Mecanizados enpresaren Arbizuko lantegian langile bat hil zen makina batek harrapatuta. Lehenik eta behin, elkartasuna eta animorik beroenak eman nahi dizkiegu familia zein gertukoenei. Horrez gain, Gaztetxeko kideok gertakari hau salatu nahi dugu eta horregatik ohar hau kaleratzea erabaki dugu:

Ez da lehen aldia Lakuntzako enpresa honetan langile bat hiltzen dena, zehazki hiru langile hil baitira azken lau urtetan. Ez dugu sinesten gertatutako kasualitatea izan daitekeenik, hau baita langileontzako eguneroko ogia. Lan egin beharra dugunok soilik bizi ditzakegu horrelako gertakari latz hauek, eta ez honen kontura aberasten direnek. Akumulazio dinamika ezinbestekoa da kapitalaren ekoizpen prozesua martxan jartzeko, eta langileak hor hartzen du parte, izan ere, honen lan-indarretik xurgatzen da etekin ekonomikoa klase burgesarentzat. Zirkulu zoro horretan, konpetentzia geroz eta handiagoak eta epe motzagokoak dira, eta horren ondorioak langileok geure azaletan bizitzen ditugu: estresak, presioak, lan ordu extrak, lan-baldintza arriskutsuak… Atzoko ezbeharra izebergaren punta bat besterik ez da.

Komunikabideetan agertzen ez diren zapalkuntzak ere salatu behar ditugu gure eguneroko praktika politikoan. Hala ere, atzokoari pisurik kendu nahi gabe, gogor salatu nahi dugu heriotza hau. Enpresa honetan hiru hildako egotea azken lau urteotan, egun langileok bizi ditugun zapalkuntzen adierazpen bat dira, eta egunerokoan horrelakoak salatu ez ezik, langileen borrokak ere hauspotu behar ditugu. Bide horretan, doakiela elkartasun osoa gure gaztetxetik azken hilabeteotan Euskal Herriko txoko askotan aurrera eramaten ari diren grebalariei ere.

Langileon autoantolakuntzan sakontzen jarraitzea dagokigu militante iraultzaileoi, horrelakoak egunen batean saihesgarriak izan daitezen. Egiturazko aldaketarik gabe ez baita posible izango injustizia hauek deuseztatzea.

Materia eta ideia

Zenbat aldiz nahi eta ezin, nahiaren graduazioa da errealizazioaren ukazio edo ingurunea da ez duena posible egiten ezinaren ezeztapena? Horixe bera gertatzen zaie sarri bizioren batengandik askatu nahi dutenei, nahi dutela baina “ kanpo” zein “barne” faktoreak direla medio ez dutela lortzen planteamendua betetzea. Hori gerta ez dadin, zigarroak erretzeari utzi nahi dionak ( Adibidez ) zigarro paketea zakarrontzira bota beharra dauka, errutina aldatu behar du, gehiago jaten hasi ohi da. Bizioa erreproduzitzen duten oinarriak ordezkatu behar ditu beste batzuez. Horrez gain, bada zerbait erretzeari utzi nahi izatearen kausa dena, nahia ez baita sortzen nahitik, ideia ideiatik sortzen ez den moduan.

Mundua aldatu nahi duen komunitate politikoak ere zerbaitengatik nahi du mundua aldatu. Badakit bi kasuak ( Erretzailearena eta hau) oso ezberdinak direla hainbat ezaugarriri dagokionez, baina utz iezadazue jarraitzen… Langile kontzientzia lur azaletik altxatzen den sumendia da, beti oinarria ukitzen dago. Ezin du aldendu eguneroko problematiketatik, ogiaren prezioa zenbatekoa den jakin behar du prezioa zer den jakin behar duen maila berean. Etxe erraldoiak eta mailua behar ditu harreman eredu berria egikaritzeko. Haritik tiraka, erretzailearen kasuan bezala, harreman eredu kapitalistaren oinarriak aldatu behar ditu langileak ideologia burgesetik askatu ahal izateko. Guzti honekin azaldu nahi dudana da elementu ez material modura identifikatu ohi ditugunak ( Intentzioa, kontzientzia, ideologia…) ezin direla ulertu mundutik aldenduta.

Bestela, ahaleginak ez du jakingo zein den aldatu nahi duenaren baldintza materiala. Ahaleginak ezingo du moldatu irina ez badio gehitzen honi aldaketa posible egingo duen ura. Generoen arteko menpekotasuna erreproduzituko du ez badu lan banaketa sexualarekin amaitzen, diruak zeharkaturiko erlazio afektiboetan elkarrekiko erabilgarritasun partzialaren legea egongo da indarrean…

Egia esan,
Nor da libre lau hormen artean?
Nola burutu gitarrarik gabe artea?
Nola lurreratu hegazkina lur egonkorrik gabeko partean ?

Badirudi intentzioa hutsala dela ez bada zerbaiten gainean eraikitzen, hori horrela da. Beste alde batetik, objektu berari erabilera ezberdinak eman ahal dizkiogu, baita erabilera intentzio ezberdinaren baitan kokatu ere. Hau da, bada nahimen bat baldintza material horietatik abiatuta bidea marrazten duena, bada marrazkiaren marrazlea, arkatzak ez du bizitza propiorik, etxe bizitza huts batek ere ez duen era berean. Hala ere, eskuak behar dira erabileraren bidez intentzioa betetzeko. Intentzioa, erabilera eta gaitasunak (Eta beste hainbat faktore) nahasturik ageri dira prozesu politikoaren xake-taulan.

Kontua ez da, behintzat, fenomenoen berezitasunaren azalkerian geratzea (hau da, begiekin ikusten dugun horretan), erroa den kapitalismoa ezin baita garaitu abstrakziorik gabe. Nola jakin, bestela, etorkina eta ni, berdinak garenez, borroka bakarrean lerrokatu behar garela? Nola identifikatu kolorearen ezberdintasunean margotu gaituen margoa? Errealitatean bereizita ageri diren gertakariek badute esentzia komuna. Hauxe da diametroak eta azalerak duten elkarrekiko dependentzia, edukia aldatzen ez duen independentzia ontzi hutsa baita, ez baita ezer. Izatekotan, preso dena eta libre sentitzen dena da, ezer inguratzen ez duen eta beraz bere baitan biltzen den papera, errealitateari entzun-gor egiten diona.

Hauek dira gai oso konplexu baten gaineko nire kontzeptuak; ez dadin geratu soilik hitzetan, aplika dezagun gure bizitzetan.

Zikoitz.

Sarrera zaharrak

© 2019 Kontu Lepo