Author: davidriazanov (1 garren horria 2 -etik)

Politika irrigarria, hala barne kudeaketa burutzeko ezintasuna

 

“Un conflicto extremo sólo puede ser resuelto por los propios implicados; en rigor sólo cada uno de ellos puede decidir por sí mismo si la alteridad del extraño representa en el conflicto concreto y actual la negación del propio modo de existencia, y en consecuencia si hay que rechazarlo o combatirlo para preservar la propia forma esencial de vida.”

Carl Schmitt. El concepto de lo político. 1932.

 

Atzo gauean lokartu aurretik interes handikoa izan zaidan liburu bateko zenbait orrialde errepasatzen nenbilen, Europako iraultza sozialisten 1919-1923 urteen arteko porrotaren zergatiak azaltzen saiatzen baita kapitulu batean. Hipotesi interesgarriak maneiatzen ditu liburuaren egileak, Europako Alderdi Komunisten sorreraren zergatiak, barne egiturak homogeneo bihurtzearen arrazoiak eta antolakuntza estruktura hauek denboran mantentzeak langile mugimenduan izan zituen arazoak azaltzen baititu. Askori ezaguna izango zaigu Leninen “Izquierdismo, enfermedad infantil del comunismo”  liburua, 1920an idatzi zuena. Topiko tipikoak dio Lenin ahalguztidunak umekerietan zebiltzan hainbat komunista hasi berriri luzatzen dion kritika errealista dela honako liburua, baina zaila zaigu topikotik haratago ikustea. Izan ere, “ezkerkeriaren gaixotasuna” pairatzen omen zutenak Karl Korsch, Arthur Rosenberg, Amadeo Bordiga, Herman Gorter eta Pannekoeken tamainako politikari zein idazleak ziren,  mugimendu komunistak Europan zituen prestatuenak.

Segi letzen!

Errealismo erreformista eta errealismo iraultzailea politikan. Azken aldiko gertaerek ahalbidetzen dizkiguten hainbat ikasketa

 

“Estar desarmado te hace despreciable (…), porque del hombre armado al desarmado no hay proporción alguna (…). Así que nunca hay que apartar el pensamiento del ejercicio de la guerra (…) y nunca estar ocioso en tiempos de paz.”

“defecto natural de los hombres: el querer por encima de todo vivir el día a día y el no creer que pueda ser aquello que no ha sido.”

Nicolás Maquiavelo. El príncipe

“El realismo revolucionario sabe aunar dos cosas, el ímpetu y el respeto, la audacia y la cautela, la fuerza y la prudencia, “hacer uno de Papa a su manera” o “lograr que no fuera Papa quien él no quería.””

Mario Tronti

 

Lukacs pentsalari eta iraultzaile Hungariarrak Lenin errealismo iraultzailearen pertsonaia nagusia zela zioen, iraultzaile Errusiarraren omenez idatzitako izkribu ezagunetan.  Errealista baitzen Lenin, pausoak ongi neurtzen zituen dantzaria, politikaren linboan aritua XIX. mendearen amaieratik 1922ra arte- gaixotasunak gogor jo zuen momentura arte. Baina ez nolanahiko dantzaria, gizartearen kritikaren kontzeptua muturrera eraman zuena, iraultzailea, kontzeptua gainditu eta errealizatzen saiatu zena. Eta noraino iritsi! Gizarte burgesaren kritika, langileriaren antolakuntzaren emaitza soilik izan daitekeena. Formazio sozialaren kalkulu kritikotik abiatuta eta zientziari leialtasunez aritu zen bizitza osoan zehar Lenin, norberaren indarrak bikainki kalkulatuz eta etsaiarenak konkretuan ezagutzeaz arduratzen zena. Politikaren gaineko figura berria dugu Lenin, errealista politiko antagonista, kritikoa, iraultzailea izateagatik maitatua gure artea, maitatua eta sakonki ezagutua.

Segi letzen!

Burokraziaz, sektarismoaz eta denbora marko berriez

 

Gaurkoan hausnarketa labur batekin natorkizue blog- era, presaren presaz nahiko nukeen besteko analisi politikorako aukerarik ez baitut izan. Dimentsio sozial bat duten edota horren bidean sortu diren mugimendu politikoetan- izan ezkerreko zein eskuinekoak, iraultzaileak ala bestelakoak- garrantzia berezia duten hiru kontzeptu tratatuko ditut, horretarako Gramsci politikari eta teorialari sardiniarrak bere kartzelako kaieretan buruturiko hausnarketa labur batzuk plazaratuz. Burokrazia, sektarismoa eta denbora sozial eta honenbestez politikoen gaineko hausnarketak mahai- gaineratzen saiatuko naiz. Segi letzen!

Marx eta iraultzaren artikulazioa. Klasea eta alderdia, ala espontaneoaren bi momentu

“El 9 de agosto de 1842, cuando diez mil obreros marchan sobre Manchester, con el cartista Richard Pilling a la cabeza, para negociar en la Bolsa de la ciudad con los fabricantes y ver cómo funciona allí el mercado, no es el domingo del 28 de mayo de 1871 en París, cuando Gallifet ordena sacar de las filas de los prisioneros a aquellos que tienen el pelo cano para fusilarlos inmediatamente, poque además de marzo de 1871 han visto junio de 1848.”

M.Tronti. Obreros y capital.

 

“La clase trabajadora actua de acuerdo con el partido democrático pequeño- burgués mientras se trata de abolir la coalición aristocrático- liberal; en todas las demás cuestiones, la clase trabajadora necesita actuar independientemente.”

Circular del Comité Central a la Liga Comunista 1850

K.Marx

 

Gaurkoan Marxen pentsamendu politiko- estrategikoaren inguruan arituko naiz, antagonismoan bere burua aurkitzen duen politika pentsatu ahal izateko ezinbestekoa zaiguna. Marxen lan teoriko osoan zehar politika pentsatzeko elementuak ageri zaizkigu, testu batzuek koiuntura politikoaren gaineko analisiak direlarik, Klase Borroka Frantzian (1850), Guda Zibila Frantzian (1871) … Manifestu Komunista langile mugimenduaren estrategia pentsatzeko agiri bezala ulertu dezakegu, eta kapitalean zein berau antolatzeko idatzitako zirriborroetan- Grundrisse– ekonomia politikoari kritikaren bitartez kategoria politikoen gaineko kritika ere nabarmentzekoa da. Bestalde, Marxen gaztetako lan guztietan ere- 1944ko eskuizkribuak, Judutarren Auzia, Hegelen zuzenbidearen filosofiari kritika, Alemaniar ideologia … auzi politikoa kapitalaren egitura osoari kritika bezala ageri zaigu. Oraingo honetan, Marxen pentsamenduaren gaineko mami handia jaso dezakegun elementuei botako diet begirada, 1850 eta 1879an idatzitako bi gutuni, Komunisten Ligako Komite Zentralaren gutuna, 1850an idatzitakoa, eta “Zurich-eko hiruei” zuzenduriko gutuna, 1879an idatzia.

Bi gutun hauetan berebiziko gaurkotasuna duen kontzeptu baten gainean aritzen da Marx, langile klasearen autonomia politikoaren inguruan, hain zuzen ere. Klase autonomiaren, edo hobe esanda, klase autonomia ezaren- interklasismoaren– inplikazio praktikoak aztertuko ditu Marxek bi testu hauetan. Lehena 1850ean dago idatzia, 1848ko Frantziako altxamenduetatik ikasketak jasotzen ditu bertan, eta baita 1848-49ko Alemaniako altxamenduenak ere. Bigarren gutuna, 1879an idatzia, Kapitala publikatzetik hamarkada batera – hamahiru urteren buruan, Alemaniako Alderdi Sozialdemokratako- SPD– eskuin adarreko hiru kideren artikulu bati erantzuna da, burgesiako kideak erakartzeko saiakera praktiko baten aurrean Marxek langile klasearen buruaskitasun politikoa defendatzen duelarik.

Segi letzen!

XX. kongresua, balantze historikoa eta ziklo politikoak

Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren XX. kongresuko irudia, Nikita Jruschov- en hitzartzea. 1956.

 

“La revolución (socialista) es una práctica de lo común exactamente opuesta al modelo de sociedad de individuos aislados que compiten entre sí postulado por el liberalismo clásico.”

“Una nueva izquierda global no tendrá éxito sin “asimilar” esa experiencia histórica. Extraer el núcleo emancipador del comunismo de ese campo en ruinas no es una operación abstracta puramente intelectual; necesitará nuevas batallas, nuevas constelaciones en las que el pasado resurgirá y la “memoria brillará de nuevo”. 

Enzo Traverso

 

Ziklo politiko bakoitzaren intentsitatearen jaitsierarekin batera, aro gatazkatsuen amaiera agertzen zaigunean, aurretik egin denaren gaineko balorazioa eta kritikarako distantziazko abaguneak eratzen zaizkigu. Kritikak taktika konkretua gainditu dezake horrela, fundamentua (muina) ukituz, baina are denbora gehiago izan ohi da beharrezko kritikak berak momentu positiboa (eraikitzailea, praxistikoa) har dezan. Absolutuan pentsatzea ere desegokia zaigu gehienetan, iraganarekiko esklusibotasuna eta egolatriarako aukera eratzen baita honela. Horrelaxe gertatu ohi da ziklo politiko ororen balantzea egiten denean, balorazio absolutuaren konbikzioa izaten ohi baitu berau burutzen duen kolektibitate bakoitzak.

Segi letzen!

Borroka autonomoak Azpeitian. Eteten ez den soka

A nosotros entonces, como a cualquier otra generación anterior, se nos habrá dotado de una débil fuerza mesiánica sobre la que el pasado tiene una pretensión. Esa pretensión no debe despreciarse a la ligera. El materialista histórico lo sabe.

 

Walter Benjamin. Tesis de filosofía de la historia.

 

 

Gaurkoan ez naiz sobera luzatuko, atentzioa merezi duela uste dudan gai bati helduko diot. Iraganeko irudiek indar biziz argitzen gaituzte berauekin identifikatzen garenean, eta generazio arteko kontaktu horrek ez du gehiegi arrazionaletik, fundamentua bertan aurkitzen badu ere. Intuizioak eta pasioak iragan eta orainaren artean konektatzen direla esan genezake, antzekotasunak baititu aurrez burutu zenak orain burutzen ari garenarekin.

Segi letzen!

Trantsizioaz

“Ninguna formación social desaparece antes de que desarrollen todas las fuerzas productivas que caben dentro de ella, y jamás aparecen nuevas y más altas relaciones de producción antes de que las condiciones materiales para su existencia hayan madurado en el seno de la propia sociedad antigua.”

K.Marx. Prefacio a la Contribución a la crítica de la economía política. 1859

 

Gaurkoan eztabaidarako tartea uztea gustatuko litzaidake, pasaden asteburuan Bilbon burutu zen Ekonomia Politikoari Kritikako kongresuan egon ginenok ideiak freskatzeko asmoz; eta egon ez zinetenontzat ere, noski. Sarri eta gogo onez eztabaidatzen dudan lagun batekin solasean nintzela, Michael Lebowitz ekonomialari Estatubatuarraren “Mas Allá de el Capital. La economía política de la clase obrera” liburua irakurtzen zebilela aipatu zidan, duela denbora bat irakurria nuena. Aipatutako liburuari begiradatxo bat botatzen ibili naiz egun hauetan, eta denbora batetik marrazteko asmoa nuen eztabaida luzatzera prestatu naiz.

 

Erlazio sozial kapitalistetatik formazio sozial komunistara trantsizioa burutzeko hipotesiak askotarikoak izan dira sozialismoaren aukera marrazten hasi zirenetik XIX. mendeko utopikoak. XX. mendearen lehen erdian zein bigarrengoaren hasieran orobat bi linea estrategikotan bereizi zen mugimendu sozialista- komunista (barka ezazue sinplifikazioa, artikulu honen helburua laburra izatea da ordea).

Segi letzen!

Italiako mugimendu autonomoa 60 eta 70. hamarkadetan (I). Apunte historiko (oso) labur batzuk eta hainbat gomendio.

 “No una cultura obrera, no una figura obrera del intelectual, sino ninguna cultura y ningún intelectual al margen de las necesidades del capital. Es la solución justamente opuesta a la del otro problema: no reproducción obrera de la revolución burguesa, sino ninguna revolución jamas al margen de la existencia de la clase obrera, de lo que ella misma es, de lo que, por lo tanto, está obligada a hacer. Crítica de la cultura quiere decir rechazo ha hacerse intelectuales”

Mario Tronti. Obreros y capital. 1966.

Italiako mugimendu autonomoa langile mugimenduaren autonomia politikoaren teorizazioak eratu zuela esan genezake, lanaren banaketa fordistaren (kate lanaren) amaierak eragina eta mugimendu komunista ofizialaren disidentziatik (desadostasunetik) eratorria. 1940 eta 50eko hamarkadetan “ukaezinak” ziren hainbat aurreiritzi apurtu zituen mugimendu autonomoak, Alderdi Komunistaren (PCI)  hegemonia ideologikoa haustearekin batera. Hegemonia teoriko- ideologikoa, ez soziala.

 

Fabrikan bere erdigunea zuen gizarte antolaketa ereduaren gainbehera ikusten lehena Mario Tronti alderdi komunistako kidea izan zela esan genezake, Obreros y Capital liburuaren publikazioaren bitartez, 1960ko hamarkadan argitaratu zena. Bertan, lanaren indeferentziazioan oinarritzen den aberastasun ereduaren krisia azpimarratzen zen, harreman eredu honen gaindipenerako baldintzen errepasoarekin batera. Jarraitzaile ugari izan zituen idazle Italiarrak, komunismo ofizialarekiko disidentzia hainbat egunkari (publikazioen) bitartez eratu zelarik. Rossana Rossanda, Franco Piperno, Sergio Bologna, Adriano Sofri, Raniero Panzieri edota ezker pentsamenduan mundu mailan ezaguna den Toni Negri  langile klasearen autonomia politikoko pentsalari eta militanteak izan ziren. Segi letzen!

Garai historikoaz eta honek suposatzen duenaz

Diego Riveraren muralgile Mexikarraren artelana New York-eko Rockefeller Center eraikinean, Lenin ageri da muralaren eskuin aldean.

 

Clase, grupo en fusión y valor de uso constituyen por tanto los clivajes estructurales que abren las oportunidades históricas de una nueva sociedad.

Alvaro García Linera

 

Suponíamos que al introducir la producción estatal y la distribución estatal, habíamos creado un sistema económico de producción y distribución diferente del anterior… Dijimos esto en marzo y abril de 1918, pero no nos preguntamos sobre los vínculos de nuestra economía con el mercado y el comercio.

Lenin

1921. urtean Francis Fukuyama politikari Estatubatuarrak historiaren amaiera “formalizatu” zuen, ustez ekialdeko blokearen desegitearekin batera (potentzia Sobietarra aspalditik ekonomiaren krisian sartua baitzen) indar harremana aldatuko zuen aldaketa historikorako ezintasuna sinatzen baitzen. XX. mende laburra, Eric Hobsbawn historialari Britainiarraren aburuz Iraultza Sobietarrarekin hasi (lehenengo mundu gerraren ondorioz eratua) eta amaitu zen, honen ezaugarri nagusia ordena sozialaren aldaketa burutzeko aukera zelarik. Ekialdeko mundua zein erdigune inperialista, ez zen munduan lurralderik posibilitate iraultzailerik ez zena, 1917. urteak baldintzatuko zituelarik hurrengo hamarkadak.

 

Sobietar Batasunaren eta Berlingo harresiaren eraispenarekin akabatu omen zen behin betikoz komunismo iraultzailea, sozialdemokrazia biziberritu zen (Alderdi komunistek XX. mendeko bigarren hamarkadan bete zuten posizio politikoa ordeztuz) eta “ezker” mugimenduak bere burua berrasmatu behar zuela zioten unibertsitateetan katedrak banatzen zebiltzan “pentsalariak”.

Segi letzen!

Inperialismoa eta interklasismoa

No podía hacerlo porque los presupuestos sociales de la constitución de la moral de clase y de su valor dentro de una clase- es decir, la igual orientación de los intereses individuales y de clase- solo están presentes en el proletariado. La solidaridad, la supeditación de los intereses personales a los colectivos, solo en el caso del proletariado coincide con el interés individual adecuadamente concebido.

György Lukács

 

Garai historiko (bueno, azken hau soilik gure aburuz, beste askorentzat baitirudi historiak esanahiri ez duela) likido batean bizi omen gara, non gure indarretatik haratago (eta gure konplizitatearekin, esan badaiteke) edifikatzen den bakartzen zein auto- bakartze egoera batera egokitu behar den politika erreala.  Historia alde batera utzi dugula esatean zera esan nahi dut; alde batera utzi dugula historiaren puntu honetara iristearen arrazoiketak, porrotak, garaipenak eta erreformak.

 

Azken mendea mundu mendebaldarrean “kapa ertainen” fenomenoaren bitartez ezaugarritu daiteke, azken hamarkadan dekadentzian sartu den eszenatoki soziala bada ere.  Ongizate estatuaren hastapenaren nondik- norakoak azalduko ditut testu honetan, ariketa historiko labur bat eginez, fenomeno honen amaiera suposatu zuen haustura iraultzailea aipatzearekin batera.

Segi letzen!

Sarrera zaharrak

© 2018 Kontu Lepo