Kapitala, jabetza pribatue ta genero auziye. Kapitala, soldatie, klasiek, zapalkuntzie (III)

Ieu!

Oain arte serie hontan idatzi detenan sintesi modura, bi idea azpimarrau nahiko nituzke:

1.-Kapitalismuen botere harreman esentziala klase harremana da, bitarteko produktibuen jabetziei esker produkziyo eremuen kontrola dun klasiek (burgesiye), bere burue birproduzitzeko hauen aginduta lanea jun ber dun klasiekiko (langileriye), dun kontrola.
2.-Genero zapalkuntza o gizonezkuek emakumiekiko dun botere harremana ez da transhistorikue, hau da, beti ezta existiu; jaiotze data bat dauke, aberastasune esku pribatutan metatzeko (dirue) aukerien agerpenakin bat datorrena. Nun gizonak jabetza honen defentsako biologikoki ditun kondiziyueatik (indarra) eta jabetza honen akumulaziyuek emateun botere sozialaatik, emakumien posiziyo soziala ta bere rolak determinatzeko gaitasune hartzeun.

Gaur soldatien ta kapitalan kategoriyei buruz hitzeingo deu; hurrengo ta seurunez serie hontako azkenengo artikulue ulertzeko ezinbestekuek dien bi puntu. Guazen ba.

Gaur egun botere burgesan jatorriyei buruzko analisiye konfundiuarazi dezakeben zenbait fenomeno “moderno” konkreto eman arren (langilien perfile eztalako bakarra, autonomuek o enpresa txikiyek kasu), produkzio modu kapitalistie definitzeun ezaugarri bereizgarriye, Kapital-soldatapeko lana harremana eo prozesu produktibuen hasieran soldatien bitartez ematean pertsonan salerosketie, intakto segitzeun oinarrizko botere harremana da. Oinarrizko esateanien, gainontzeko botere harremanan formie determinatzeuna esan nahi da.

“Itxurazko kontratu” honen alde baten zein bestien dauden aktorien rol eta posiziyo sozialak, burgesa erosle o kapital jartzaile eta langilie lan indarran saltzaile o soldata kobratzaile, lehenenguek bigarrenguekiko dun boterien adierazle die beraz. Soldatie kobratzie = menpekotasune beti emango da; nahiz ta pagadore danak eztien formalki burgesak. Azalduko deu aurreo.

Akordau gaitezen produkziyuek sortzeula aberastasune ta honen gaineko jabetziek emateula kontrol soziala esfera guztiyetan (botere politikue, botere militarra, herriyen diseñue iteko boterie, nasak jaurtikoitun kohetien direkziyue determinatzekue, ze karrera dien beharrezkuek eta hauetan ze materia emangoien zehaztekue, psikologuek nola trataukoitun bezeruek, eo zeinek dauken drogie trafikatzeko lizentziye ta zeinek ez…); ta produkziyo bitartekuek jabetzan dauzkenak (burgesiyek) dula kapitalismuen posiziyo hori.

Era berien, ta arrazoi horreatik realidadien eman daitezken botere harremanan azterketa momento esentziala produkziyokue dala, ta aberastasunen banaketie ta sortutako produktuen kontsumue, bigarren plano baten gelditzeiela (esplikau ber die baino beti re sustraiek ondo ezautu ta gero).

Ikusiko deu realidadien analisiye konplikau in dan arren, grosso modo, lanea juteko aukerie eukitzien o beste batentzat lanea jun beste aukeraik ez eukitzien artien jarri dezakeula kapitalista o langile izeteko marra gorriye, boteredun o menpeko izetiena beraz.

Gaur egun, Marxen garayen baino oindik geyo langileriyen biziraupena (kontsumo bitartekuek, merkantziak) bermatzeko bide (iye) bakarra, beste batek ordaintzeyon soldata bat lortzie da langilientzat. Oindik geyo esatea ze pertsonan arteko harreman “asalariauek” gehitzen dijuzte; japones burgesito bakartiyek langile klaseko launek orduka “alkilatzeitue”, adibidez.

Soldatiek espresiyo bat baino gehio dauzke: lanea juteatik pagatzean nominie, RGI, errenta unibertsala, pentsiyuek, parue, eo prestaziyo publikuek orokorrien (ze hauek pribatuki eman daitezke baino langileriyen burrukan ondoriyoz burgesiyek “pakieatik” eindako konzesiyuek die, ez gure eskubidiek, pribatizaziyo joeriek argi erakusteun bezela).

Eozein espresiyo kontutan hartuta re, garbi dao honuzkeo soldatie kobrauta bakarrik erosi laikela jana, pagau hipotekie, gasa, spa, furgonetie, kañak, zineko entradak, drogak…bizi laikela alegiye.

Hau esanda, famili unitate bakoitzek bizirauteko ber duna eskuratzeko baliabide esentziala da soldatie. Soldatie ezta kategoria indibidual bat, nahiz ta banaka kobratzean. Ze norbanakue ezta gai espezie reproduzitzeko, ta jendartie bizik daon organismo bat danez moimentuen ulertu ber da, bere reprodukziyuen; beraz, soldatie kategoria familiarra da minimo.

Oinarriyen, klasiek definitzeitun kategoria bat da, langileriyek bere lanakin sortu dun aberastasunetik jasotzeun zatiye, klase bezela reproduzitzie (bakarrik) ahalbideratzeion aberastasunen zatiye dalako. Berdin du soldatie etxea zeinek ekartzeun, gizonak o emakumiek, soldatien funtziyo soziala ezta aldatzen kasu konkretuen berezitasuneatiken.

Jule ta Teresak defenditzebena da Marxek, soldatie kobrau ondoren erosteien merkantzia o produktu final hoyen manipulaziyo ta mantenimentuko lana (lan erreproduktibue deitzeiobena ta guztiz emakumien gain jarrita daona), lan “ikustezine”, etzula kontun hartu bere azterketan, ta beraz emakumiek sujetu politiko bezela hartzeko aukeraipe utzi zitula, desklasau in zitula.

Puntu hontan akordarazikoizuet lehenengo artikuluen esate nuna; Marxek aberastasunen sorrerie aztertu zun, ta aberastasunen kontrola (botere burgesan esentziye) nundik zetorren, abstraktuki. Etzun aztertu hori nola banatze zan ezta etxe bakoitzien genero artien emate zien rolak e (konkreziyo maila handiyoue deben gayek dielako). Berrirakurri laikezue nahi bazue lehen artikulue.

Segiuyez. Soldatiekin lotutako zenbait ebidentzi:
1.-Bitarteko produktibuek ditun beste pertsona batentzat o pertsona talde batentzat inber da lana (egurrien, metalien, obran, hezkuntzan, zerbitzutan, lehen sektorien…). Langilie produkziyuen hasiera puntuen menpekotasun egoera hontan topatzea; burgesa bestaldien.
2.-Burgesak prozesu bukaeran bate lanik inbe (o langiliek in deben lanan kontura) eskuratzeun produktue/merkantziye, bere jabetza pribatue da oso osoik (makina bat, zapatilak, erropak, pelikula bat o dana dalakue izen); beak jarritako bitarteko produktibuetan (makinak, lehengaiek, lokala…) langilien lanak eragin dun materia transformaziyuen ondoriyue izen arren. Produktu/merkantzia hori merkatuen saldukou burgesak, ta etekin osue jaso “by the face”.
3.-Prozesu hasieran jarri duna baino diru geyo atea ber du lan prozesuen bitartez, irabaziye o etekine (lan prozesuen zehar lehengaiei langilien lanan bidez sortu ta “itsatsi” zakoben gainbaliyue realizauez beste prozesu berri bat martxan jartzeko).

Soldatien inguruko definiziyo arazo “konkretuk”. Batzutan, soldata azaldu dan zentzu hontan kobrau ez arren, beti langiliek produktuek (beriek o bestinak) merkatuen saltzeko einber du lana. Merkatuen ekoiztutako produktu hori diruen transformatzealako, ta diroipe hil ite gealako.

Prozesu bukaeran lortzean dirue ordie kualitatiboki desberdine da klase batentzat ta bestintzat: Burgesak langilie explotaiez “kapitala” lortzeu; oin hitzeiten ai gean kasutan, nominiekin bezelaxe, “dirue” lortzeu langiliek.

Kapitala diruen funtziyo sozial azkena izengo litzeke (lan indarra o produktuek “sortzeko” gaitasune dauken merkantzia bakarra erosteun dirue, hau da, harreman sozial esentziala ixkutatzeun “diru pribilegiaue”, D´);

Diruen funtziyo nagusiye berriz, bukautako merkantzian trukie mediatzie litzeke (D). Honek e harreman sozial bat ixkutatzeu, erosle ta saltzailiena (baino “gauzak” mediatzeitu, ez pertsonak). Dirue eukitziek boterie inplikatzeu, bai; baino kapitala eukitziek, lanik in gabe produkto sozialan jabetzie ta bestien lan baldintzak eta kontsumo ta bizi ohiturak determinatzeko boterie. PODER BURGUES. Dirue (D) erabiltze zan kapitalismo aurretik; merkantziak e bai. Baino dirue kapital (D’) izetea pasatzeko ordie lan indarrak merkantzia bezela azaldu berra dauke historiako momentun baten.

Horreatik esateu Marxek kapitalismue ta bertan emateien harremanak historikuek diela; baldintza jakin batzutan bakarrik da posible kapitalan jabetzie existitzie, gutxi batzuk eskutan konzentratzie ta hau daukebelako agintzie bestiengan, nahiz ta diru sinplie danon eskutatik pasatzealako danon eskutan daona diru mota berdine dala pentsatze deun. Gu baldintza hoyetan bizi gea peñita.

Guazen aurrea. Merkatuentzat lana esate genun. Merkatue enpresa o norbanako batek ekoitzi ditun produktuk/merkantziak saltzeko lekue da (produktu finalak saltzeko: dendie, azokie, urbil… bukau gabeko produktuek e saltzeie ordie: makina baten pieza bat bielek iteunien ta txinako enpresa bati pieza hori saltzeionien ezta produktu finala baino bai ematea salerosketa bat).

Merkatuen salerosteien produktuek berdin du industrian indakuek, zerbitzu sektorekuek, o nekazaritzakuek izen. Merkatue re aspalditik dao. Mercancía ta Mercado arteko loturie ebidentie ite zaigu ez? Baita Dirue ta Merkatuen artekue re ez? Ba aurrea.

Kapitalismuen, ekoitzitakue merkatuen ez saldu ezkeo, sistemie behera etortzea (krisiye). No vender producto=no tener capital, ni salario, ni comida, ni sexo, ni niños, ni vida, amig@. No vender producto ser causa de producción anarquica de mercancías, no de subconsumo, amig@. Pero esto no ser tema de hoy.

Hortaz, “formalki” langile asalariatu ez izen arren, langileriyen parte die merkatuntzat lan inber deben beste zenbait agente:

1.-Soldatie ordaintzebenak: ze beste bati (bankuei kasu) zor dizkiyo produkziyo bitartekuen jabetza eskubidiek, kredito bat eskau ziolako; bankuek kapital kreditiziyue uzteio. Finantziaziyo hau gabe ez luke eukiko bitarteko produktiboik, beraz zorra pagau arte behintzet ekoitzi ditun merkantziak saltzetik atatzeun diruen zati bat bestentzat (bankuko akzionistak) izenber du. Bankun menpe dao. Bestie bere burue birproduzitzeko. Behin zorra pagauta re bea bere langilikin batea lanea jun gabe bizitzie oso zalle dauke.

Talde honek elituzke hortaz “Burgesa” izeteko baldintza formal guztiyek beteko, nahiz ta prozesu produktibue kontrolau, eta bere langiliekiko boterie euki, soldatien pagadore bezela. Hemen leudeke enpresayo txikiyek, ertainek. Alegiye, burgesiyei asimilauek die baño daukeben boterie ezta determinantie, ta kapitalakiko preso daude hauek e.

2.-Beste batzutan zuzenien lana inber da dirue atatzeko baino ezta soldata bat kobratzen beste batengandik. Zerbitzu bat o produkto bat eskeintzea (konsulta bat, fontaneritza, kartel publizitayo bat, gure baatzan ata deun letxugie, ganaue o lokesea…) ta zerbitzu o produkto horren erabiltzailiek o konsumitzailiek dirue (D) emateigu trukien (merkatuen). Psikologun konsultie o tratorie erosteko (negoziyue martxan jartzeko) seurunez kreditu bat eskauta eukikou pertsona honek, beraz zorra, ta bankukiko menpetasune dauke. Hala ezpaa re, asko kobrau o ez, lanea junber derrior.

Hau da autonomuen kasue. Merkatuen saldu ber du bere lan indarra. Hemen azaltzeten autonomue langile definiziyo esentzialetik gertuo dao enpresayo txikiye baño; eztauke subordinaurik, ta merkatuko baldintzak determinatzebe beak zenbat lan ingoun. Eztu elegitzen.

Diferentziaziyo hauek baliyo digube botere burgesakiko (dirue manejatzeunakiko) menpekotasune daukeben langileriyen estrato desberdinek ulertzeko, ta klase etsaie zein dan ta zein eztan identifikatzeko. Era berien botere harremanak existitziek klase bat eztula konformatzen o sortzen azaltzeko re bai.

Hemendik abiyauta, Jule ta Teresan beste tesi esentzial batek, emakumiek eta gizonak klase bana diela, Marxen analisiyen baitan eztakela lekuik argi ikuste deu . Emakumiek burgesak izen daitezke; burges danak eztie gizonak; enpresayo danak eztie burgesak; langile danak eztebe kapa berdine ordezkatzen. Klasie produkziyo esferan konstituitzea; klasie asexuaue da; klasie botere harreman esentzialien parte hartzeben bi polo kontrajarriyek osatzebe. Burgesiye vs. Langileriye.Ta hor barrun botere harreman geyo ta geyo. Baino hor barrun bakarrik.

Soldata bueltayez, ta ikuste deun bezela, realidade konkretuko konplexutasunek konplexutasun, argi dao Marxek abstraktuki aztertu zun soldatien kategoriyek azaltzeun botere harremanan barne funtzionamenduek intakto segitzeula; beste baten eskutik jasotako dirue ezinbesteko baliabide bat dalako bizitzeko langile geyenontzat, izen gizonezko zein emakumezko. Era berien soldata pagatzailien ikuspuntutik jartzean “diru pribilegiaue” kapitala (D’), klase horren biziraupeneako ezinbesteko baldintzie da.

Ordun, Marxek azaldu zun soldatien kategoriye kritikatzeko, soldata horrek ixkutatzeun botere harreman esentziala, Kapitala-Lana, ta bere inplikaziyuek, ulertu berra daude lehenengo. Nik e ustet askotan objetue ezautu gabe haren gaineko kritikie itie oso erreza ite zaigula, o Fangoriak esate zun bezela, kritikar por kritikar. Gure existentziye jokuen daonien, seriyuouek izetie minimoki eskau ber deun jarrera bat da.

Guretzat soldatie bizi kalidadie eskuratzeko baliabide izetiek, eztu kentzen soldatien esentziye zein dan. Esentziyen, soldatiek, gure posiziyo soziala ta burgesiyena perpetuatzeitu; zehazki, harreman ekonomikuen biolentzia mutue ixkutatzeu, langile klasien esplotaziyue adostutako kontratu itxuran ematealako; nik 1000 kobrau o 2000, aukerie badauket nik elegitzet, baino eon seguru 1) lanea junberkotela batentzat o bestintzat ta 2) 2000 paatzeitunak e 1000kuek bezela nere ordutegiyekiko ta disponibilidadiekiko kontrola daukela.

Dudak badazkeu beitu soldatien hobekuntzaatik zenbat burruka in dan historiyen zehar, burruka oso duinek, baino beitu krisialdi bakoitzen ondoren, nun bukatze deben soldatak eta langiliek, ta nun burgesiyek.

Garbi esanda ta historiyen existiu dien burrukalai guztiyei errespetuik faltatzeko asmoik gabe, soldatien kategoria ekonomikuen barrun emateien burrukak, izen soldata hobekuntzak lortzeko burruka sindikalak, eo etxeko lanak o asistentzialak (emakumien gain daudenak gehienien) pagauta izenber debela aldarrikatzebenak, oinarrizko botere (klase) harreman hori erreproduzitzen debe, soldatie ordaintzeunan ta kobratzeunan posiziyue betikotzen launduiez. Ta hoiekin, botere burgesan sustraiek firme segitzeu. Ta horrekin, oinarri honen gainien eraiki dien botere harreman guztiyek.

Horreatik hitzeiteigu Kolitzak Jule ta Teresan proposamenan konfusiyuez ta desorientaziyo ideologikuez; Marxek ein zun azterketan, langileriyen ta burgesiyen izaerie abstraktuki konsiderauta eo asexuauta aztertu zun, langilie izen gizon zein emakume soldatien funtziyue berdine dalako; soldata baten “trukien” lanea jute geanien, dirue (D) lortze deulako, kapitala jartzeunak kapital gehio (D’ gehio, diru pribilegiau gehio, botere gehio) eskuratzeun bitartien.

Soldatien tripatan sartzen hasita ikuste deu, kapitalistiek merkatuen lanan emaitzak o produktuek salduz irabaziye o etekine ateatzeko, ezinbestekue dula lan prozesuen zehar, prozesu horren hasieran jarri ditun lehengaiek zeben baliyue baino haundiyoue eukitzie merkaturatukoun produktu/merkantzi horrek. Nere amak beti esateu: enpresak eztie irikitzen dirue galtzeko.

Etekin hau soldatiekin lan prozesura inkorporau ditun langilien lan indarran (giza gorputzek emateitun baliabidien ta posibilidadien gastuen, fisiko o intelektuala) erosketien ta lan indar horren moimentuen (lana) esplotaziyuen (ordaindubeko lana) bitartez bakarrik lortzeu. Zehazki; langiliek ordaindu gabe iteun lanaldiyen zatiyen bitartez.

Bai, burgesak soldatien bitartez eztigu pagatzen guk ite deun lan guztiye; Marxek azaleratu zun gure lanaldiyek bi zati ditula, Kolitzak argi diyon bezela: trabajo necesario (soldatiek kubritzeun lanaldi zatiye, gure burue birproduzitzeko lanea junberra daon denborie), ta plustrabajo (ezer kobrau gabe burgesiyentzat debalde lana iten segitze deun denborie).

Ta plustrabajo hortan ai geanien sortze deu gainbaliyue eo plusvalía, etekinen ta botere burgesan existentziye esplikatzeun kategoria esentziala. Akordau burgesiyek eztaukela diruik, kapitala daukela. Gainbaliyoipe eztao kapitalik. Plustrabajo gabe eztao gainbaliyoik. Explotaziyoik gabe eztao plustrabajoik. PUTA PROPIEDAD PRIVADA DE LOS MEDIOS DE PRODUCCION.

Nere arrebaatik, amaatik, parejiatik, launeatik, gutxiyo diela sentitzeben emakumiatik, gizonen bildurrez bizi dienaatik, gizonan kontrolpien bizi dinaatik, erahileatik, bortxaueatik, akosaueatik, eo begirada askerosuek o insultuek aguantau ber dituztenaatik idazteet serie hau. Beaiek eta angela merkel, madonna, megan fox o liburuteiko kartel puta hortan azaltzeien emakume burgesak jasateben zapalkuntzie, ta honi aurre iteko dazkeben baliabidiek eztielako berdinek. Dirue ta kapitala berdinek eztien bezelaxe, nahiz ta berdine eman.

Baita re beaien egoera pribilegiaue explotatzeben gizon langile zein burgesan aurrien burrukatzeko langile klaseko gizonok langile klaseko emakumientzat ezinbesteko aliau geala objetiboki azaltzeko asmoz, kapitalakiko esklabotzie gainditziek besteik eztigulako ekarriko modu natural baten ta zapalkuntzaik gabe emakumiek bere lekue apropiatzie.

Lehenengo artikulun esate nun bezela, emakumien egoera latza realidadiekin bat datorren eskema kategorial baten ondo kokau arte, ezingoitugu emakumien askapeneako baldintzak eraiki. Erresistentziye ezinbestekue izen arren, emakume langilien askapena harreman eredu berri batzun eraikuntziek besteik eztulako.

Ta azkenik, baita emakumien menpekotasun egoeriekin bukatzie zailtzeben ta menpekotasun hori birproduzitzen launtzeben, ta era berien emakume langilien realidadetik hain urruti dauden teoria konfuso hauek desmontatzie langileriyen gure zeregin inmediatue dalako, emakumien onduen pribilegiyuen kontra burrukatziekin batea.

Marxek etzitun emakumiek ahaztu, ez emakume langiliek behintzet.

Etzun ematen baino atzenien allau naiz serie honen bitartez sakondu nahi deten Jule ta Teresan tesi nagusiye azaltzeko momentura; botere burgesan, lan produktibuen ta erreproduktibuen arteko harremana azaltzeko baldintzata.

Azken azterketa horrekin itxiko deu serie hau. Ondo segi!

Bertsiyo diferentiek

Bertsiyo gaue deituiez atea dan bideuek zurrumurru haundiye eragin du majiña bat bazterretan. Kritikie eiten lelena Loiolako Biltegiko Animalisten Elkartea-ko kuadrillatxue izen da, olluei mikrofonue aurrea atea izenaz kejau die hauek: “ez al duzue ikusten mikro aurrean ez direla ondo sentitzen? Badakigu bertsio gaua data garrantzitsua dela, eta mundua bertsioen bueltan mugitzen den garaiotan, geuk ere parte hartuko dugu hegemonia lortzeko, baina utzi oiloak bakean geuk akabatu bitartean”. Hala idatzi debe iñok irakurtze eztun kontulepo blogien, beste iñun eztitubela onartzen da.

Halare bideuen azaltzean ollo punkiyek esan du erabaki propiyoz azaldu zala bea hor, plaza-ollue omen dala bea, plazan ondo sentitzeala ta beake parte hartu nahiko lukela bertsiyo gauien. Kantautore bezela Lenito BERTXIOundi izenakin jungoala, ta kantuere aukerauta omen dauke (beyen dakezue linke).

Arnaldo Otegirire etzayo geyegi gustau gaztetxien ekimen hau, bertsiyuen asuntue beai kopiautako idea bat dala esan omen diyo bere lorituei: “No hay derecho, joder! Ahora que yo versiono a Ibarretxe van y me plagian, voy a denunciarlos!”.

Otegi ezta honen harira erten dan politiko bakarra izen ta Azpeitiko alkatiere posizionatzea behertuta ikusi omen da sokamuturrien pasautakuek kontatzea ez bezela. Diru laguntzaik ez omen du jarriko baño beai geyen gustatze zakon era lagunduko omen diyo gaztetxiei: Twitterreko BERTXIO baten bidez, haiñ zuzen.

Natulekuek pozarren hartu due notiziye ta BECeko txapelketiei hemendik aurrea “Bertsio Txapelketa Nagusiye” hotseingo zako Azpeitiyen. Gañea uztarrian bidez eskerrak eman dixkiyo gaztetxiei, “EZ HAI IZEN OLLOBUSTIYE” ibilli duelako bideuen, beaien proiektue fruituek ematen ai dala ikustiek poz emateiobela esanez.

Eztakit jende askok ingoun parre, “bakarren bati graziye in BER TZIOk!” pentsatzet neuretzako, baño bueno, umore saiakera bat zan ta espero iñor ez sentitzie minduta, barkaizue bestela. Azkenien sarrerie hutsik laga baño hobe nun denbora pixke honen inBERTSIYUE inda. Batemat entretenitzeko baliyoko zulakuen…

Taka ta taka

Lorik hartu ezinik nagoela idazten ditut hitzok pantaila aurrean jarri eta esperimentu bat egitera noan kontua da jan beharko ez lidaketen aferek jaten didatela burua eta miserablea sentitzen naizela horregatik baina gero pentsatzen dut bakoitza bere gatazkek bizi dutela eta halere ez naiz lasaitzen taka eta taka jarraitzen du hotsak nire behatzen erritmoan, mekanografiako ikastaroa egin nuenetik komak jartzen ere badakit, eta punto. Ilunpetan ari natzaizue idazten ziurrenik irakurtzen ez duzuen nire ataltxoa hiru astean behin bete behar izaten dudana konpromisoa hartu nuelako eta sinisten dudalako proiektuan joder. 4:31 dira eta ez dut lorik hartu. Lagunek kezkatzen naute eta kezkatu behar ez ninduken jendeak ere kezkatzen nau. Jende txarra. Bueno ez dakit jende txarra den baina txartutakoa behintzat bai, egoa frustrazioa josi gabeko zauriak eta gaizki kudeatutako emozioak baina jende txarra azken finean. Zein ez da ba jende ona lehenengo bistaratuan, gero ohartzen zara jendeak barruan ze ustel mordo duen eta etsiak hartzen zaitu eta munduari su emango zenioke eta frantzira aldein eta holaxe ba pixkat geyo segi ber det. Iye pentsau be ai naiz taka ta taka datorren bezela botatzen proau zazue egunen baten bastante relajatze zaitu hamargarrren lerrotik aurrea, pentsau nazkie emateizun batematengan ta hasi idazten taka ta taka. Dianan tipo o tipa horren erretratue jarri ta erdoildutako dardo batekin arpeye zulatzie bezela da taka ta taka karaktere bakoitzeko zulo bat, pentsau ze aberi arpeyen. Ikusten nola gure barruko kriminala atatzean batzutan? Kontue da pareta bat dakeula eo maskarie eo katamalo euskera guaijatorrien esanda ta hoixe ez digula uzten gure barruko nazkante hori atatzen baino sinistu inguruen badaudela nazkantiek uste baino geyo. Bo hi bukaberkoen ba txikita, bai nere alue jaten ondo ai haiz baino kolan kantidato geyo zauden ta danantzat zakenat mamaxa. Etorri bezela taka taka gustoa eongoituk gure herriko Tikunistak, etzakiat hola idaztean e, pentsau zemat inporta zaten tipejo hori, bo ba hoxe, ondoloin ta aupa andramaxek ta sokamuturre.

Gaztetxeak saretuz, autogestioa birpentsatzen

Berriki jakin dugu, martxoaren 16, 17 eta 18ko asteburuan, Gipuzkoako Gaztetxe eta gazte asanbladen topaketak izango ditugula. Hilabete luzetako lanketaren ondorio da antolatutako ekimen andana. Guztioi beraz, txoko honetatik, hurrengo hilabetean Beasainen elkartzeko gonbitea luzatzen dizuet, gu ere han izango gara eta.

Gaztetxeek urte luzetako bizia daramate dagoeneko gurean, eta milaka izan dira beraietan aurrera emandako ekimenak. Gazte asanbladetan ehunka borroka dinamika, elkartasun keinu, desobedientzia kanpaina eta abar egosi dira…. Gure Gaztetxeetan gorpuztu milaka talde eta kultura expresio ezberdin. Hala eta guztiz, esango nuke, beti izan direla neketsuak gune aske ezberdin hauen koordinaziorako eginiko saiakera guztiak.

Segi letzen!

Italiako mugimendu autonomoa 60 eta 70. hamarkadetan (I). Apunte historiko (oso) labur batzuk eta hainbat gomendio.

 “No una cultura obrera, no una figura obrera del intelectual, sino ninguna cultura y ningún intelectual al margen de las necesidades del capital. Es la solución justamente opuesta a la del otro problema: no reproducción obrera de la revolución burguesa, sino ninguna revolución jamas al margen de la existencia de la clase obrera, de lo que ella misma es, de lo que, por lo tanto, está obligada a hacer. Crítica de la cultura quiere decir rechazo ha hacerse intelectuales”

Mario Tronti. Obreros y capital. 1966.

Italiako mugimendu autonomoa langile mugimenduaren autonomia politikoaren teorizazioak eratu zuela esan genezake, lanaren banaketa fordistaren (kate lanaren) amaierak eragina eta mugimendu komunista ofizialaren disidentziatik (desadostasunetik) eratorria. 1940 eta 50eko hamarkadetan “ukaezinak” ziren hainbat aurreiritzi apurtu zituen mugimendu autonomoak, Alderdi Komunistaren (PCI)  hegemonia ideologikoa haustearekin batera. Hegemonia teoriko- ideologikoa, ez soziala.

 

Fabrikan bere erdigunea zuen gizarte antolaketa ereduaren gainbehera ikusten lehena Mario Tronti alderdi komunistako kidea izan zela esan genezake, Obreros y Capital liburuaren publikazioaren bitartez, 1960ko hamarkadan argitaratu zena. Bertan, lanaren indeferentziazioan oinarritzen den aberastasun ereduaren krisia azpimarratzen zen, harreman eredu honen gaindipenerako baldintzen errepasoarekin batera. Jarraitzaile ugari izan zituen idazle Italiarrak, komunismo ofizialarekiko disidentzia hainbat egunkari (publikazioen) bitartez eratu zelarik. Rossana Rossanda, Franco Piperno, Sergio Bologna, Adriano Sofri, Raniero Panzieri edota ezker pentsamenduan mundu mailan ezaguna den Toni Negri  langile klasearen autonomia politikoko pentsalari eta militanteak izan ziren. Segi letzen!

Emakumea zezen bilakatu zutenekoa

“Cierta discreción al arte de hacer sufrir, un juego de dolores más sutiles, más silenciosos, y despojados de su fasto visible, ¿merece todo esto que se le conceda una consideración particular, cuando no es, sin duda, otra cosa que el efecto de reordenamientos más profundos? Y, Sin embargo, tenemos un hecho: en unas cuantas décadas, ha desaparecido el cuerpo supliciado, descuartizado, amputado, marcado simbólicamente en el rostro o en el hombro, expuesto vivo o muerto, ofrecido en espectáculo.”

Michel Foucault, vigilar y castigar el nacimiento de la prisión.

Badira egunak gaur argitaratu beharrekoaz idatzi nuenetik. Sokamuturrak 500 urte betetzen dituela eta horren inguruan idatzi nahi nuen nire lehenengo artikulua. Herri hedabideak, udaletxea, ikastetxeak… publizitate kanpaina: egunen batean norbaitek tesi batean aztertzekoa.

Segi letzen!

Kantuz

Kezkatik idazten ditugu artikuluak. Sentimendutik. Arrazoitik. Jolaserako gogotik ere bai agian, noizbehinka. Nire azken artikuluak kezka bat zuen pizgarri, eta arrazoitu egin nahi sentipen hori sortzen zidan arazoaren muina. Zenbaitentzat, agian, euskal kultura ez da galtzen ari. Etengabeko eraldaketan mundu modernora egokitzen soilik. Euskarak lurralde eta forma berriak ezagutzen dihardu. Eta baliteke gure komunitatearen argazki berri hau ni bezalako lau tematiren kezka soilik izatea. Segi letzen!

HAIZETIK LURRERA

Haizearen erara zebilen hosto hura,

pago hosto hark jada ez zuen sostengatuko

zuen adarraik, pagoak, uko egin baitzion.

Haizearen erara zebilen, baso, zelai, gialur, erreka

eta imagina ditzakegun leku guztietan barna,

egun batez, elurrak lur hartzera behartu zuen arte.

Hotz zen lurra hasieran, baina goxatu zen gero

bide bakarra hori zela ulertuta, prest zen

jatorrira itzultzeko.

Segi letzen!

Perkala

Kapitalismo basatiaren garaian bizi gara. Kapitalismo globalizatuaren garaian. Jada ez dago kapitalaren atzaparretatik ihes egiteko aukerarik herri zein norbanakoentzat, ez dago salerosketaren logikan murgildu ez den eremurik, dena bilakatu daiteke merkantzia kapitalaren mesedetan. Hein handi batean , egungo mendebaldeko gizarteek jendarte izateari utzi diote merkatu erraldoi bilakatzeko, eta pertsonek bere gizatasuna alboratu dute kontsumitzaile huts izateko. Eta Euskal Herria ez da salbuespen bat honetan,  “normaltasuna” inposatzen hari baita egunez egun. Normaltasun kapitalista, noski, esplotazioan eta zapalkuntzan oinarritzen dena.

Segi letzen!

ELKARTASUN BERTSOAFAYE ARGAZKITAN

Pasadan ostirelien Bertsoafaye izengenun Gaztetxien, herrikide deun Esteban eta Beñat Hachei elkartasune adierazi eta bide batez Loiolako herri harresiyen ondotik emandako muntai polizialan eragiñez jaso deben 25000 euroko isunei aurre iten launtzeko. Eskerrik asko bihotzez Aitor Bizkarra, Nerea Ibarzabal eta Aitor Salegi bertsolaiei gurea etortzeatik. Afai giro bikañien entzun genitun bertsotan Platon, Socrates ta Aristoteles. Hemen gaue iruditan jasota.

 

« Sarrera zaharrak

© 2018 Kontu Lepo