Zigorra, biolentzia eta ideologia: Altsasutik Iruñera

XVIII. mendearen amaieran, festa punitiboak amaierara heldu ziren, urkatze publikoak kasu. Gaizkileen aurkako heriotza zigorrak ikuskizun ziren. Ordura arte, publizitatu egiten ziren eta, gainera, espazio publikoan egiten ziren. Helburua, noski, zehapena (gaizkileari ezartzen zaion santzioa, zigorra) edonork ikustea. B. Rushek (1787) dio “ ezin dut gehiago itxaron pikota, orka, patibuloa, gurpila eta latigoa, zigorraren historian, gaur egungo zigor mekanismoen ankertasunaren adierazgarri izan daitezen”.

[“[…] He aquí el momento de castigar el crimen: no lo dejen escapar; apresúrense a hacer que confiese y a juzgarlo. Levanten patíbulos, hogueras, arrastren al culpable a las plazas públicas, llamen al pueblo a voces. Entonces, lo oirán aplaudir la proclama de vuestras sentencias, como la de la paz y de la libertad; lo verán acudir a esos horribles espectáculo como el triunfo de las leyes”

J.M Servan, Discurso sobre la administración de la justicia criminal, 1767, pp. 35-36.]

XIX. mendearen hasierarako, ordea, zigorraren zeremonia (urkatze publikoa, tortura, mutilazioa…) itzaletara igaro zen, jada ez zen zehapena publizitatzen, ez eta plaza edo anfiteatroetan gauzatzen. Hala, zigorrak, pixkanaka, ikuskizun izateari utzi dio.

Zehapenaren zeremoniak irudikatzen zuen, ordura arte, delituaren itxiera. C. Beccariak (1764) idatzita jaso zuenez, “ Orain, exekuzio publikoa bortxara deitzen duen foko gisa ikusten da”. Gainera, zigorra prozesu penalaren aurpegirik ezkutuena bilakatu da: kartzela edo antzeko itxitako eraikinetan gauzatzen da, espazio publikotik at. Estrategia aldaketak eman dio bide, hurrengo mendeetan, zehapenaren arkitektura penal osoaren garapenari. Bide horretan, “helburua zigortua izateko beldurra eragitea da, ez zigorraren intentsitatea handitzea”.

[“Peligroso de todos modos, por el apoyo que en él encuentran, una contra otra, la violencia del rey y la del pueblo. Como si el poder soberano no viera, en esta emulación de atrocidad, un reto que él mismo lanza y que muy bien podrá ser recogido un día: acostumbrado “a ver correr la sangre” el pueblo aprende pronto “que no puede vengarse sino con sangre”. […] “

A.Boucher d´Argis, Observacion sobre los criminales, 1781,pp.125”]

Segi letzen!

Fichtek Rousseauz

Jakintsuaren patua (Bosgarren konferentzia)

Jena, 1794.

___

Rousseauren dizipulua onen artean on litzateke; baina txarren artean, non ez ote dute txarrek aginduko?, erabat zorigaiztoko. Arrazoimena bakean deskribatzen digu, ez ordea porrokan; sensibilitatea ahultzen du, arrazoina indartu beharrean.
Gure mendeko gizonik handienetakoaren eredua jarri nahi izan dizuet nolakoa izan behar ez duzuen jakin dezazuen. Harik eta hobeago eta zintzoago izan, are mingarriagoa izango da datorkizuen esperientzia. Ez zaitzatela, baina, minak mendean hartu, irabaz iezaiozue ekintzaren bitartez. Mina ezinbestean dago. Beharrezko faktorea da gizakiaren hobekuntzaren planean. Pausoa gelditu eta gizakiaren galbideaz negar egitea, hari eskua luzatu gabe, ahulkeria da. Hura zigortzea eta lotsaraztea, nolakoa izan behar duen erakutsi gabe, gupidagabekeria da. ekintza, ekintza; horixe da erremedioa eta huraxe gure patua.

Gizonaren patuak, definitu dut, honetan datza: kulturaren progresuan eta haren trebetasun eta behar guzien garapen uniforme eta konstantean. Hori hala, Klasea ekarri dut aparte, bere misioa baita garapen horren zaintzea eta suspertzea. Hark du gizataldean posizio ohorezkoena.

Nehork ez du egia hori hain itxuraz hobeki ukatu, hain elokuentzia indartsuz, Rousseauk baino. Harentzat, kulturaren progresua gaitz sozial guzien iturburu bakarra da. Haren arabera, gizonak salbazioa egoera naturalean baino ez du. Klase Soziala, ere, hain justu gizonen kulturaren progresuaz arduratzen dena, zientzia-gizonen klasea, gizonen miseriaren eta okerbidearen sorburua eta erdigunea da.

Rousseau, ordea, bere kultura bikainak sortu handitasunaz baliatzen da jendeak bere baieztapenak egiatzat har ditzan konbentzitzeko; haiek limurtzen saiatzen da, laudoriozko egoera natural hartara itzul daitezen. Erregresioa Progresu da Rousseaurentzat. Harentzat, zientziak eta ikasketak erabat galbidera eraman duen gizadia honen helmuga egoera naturala da, hara iritsi behar du.  Honenbestez, gure helburu berdinarekin dihardu lanean: gizadia ideal [progresu] baterantz gidatzen. Hori dela eta, porrokatzen dabilena egiten dabil, bere ekintzak bere printzipioekin kontradikzioan daude.

Zerk gidatu zuen Rousseau guk porrokatzen dugunaren aurka, gizalde komunaren sentipenaren aurka doan iritzia hartzera? Oinarrizko printzipio batetik deduzitu arrazoiketatik abiatu zen? Ezta gutxiagorik ere: halako printzipiorik existitzen ote zen kezka txikienik ere ez zuen izan. Rousseauk egiatzat zuenak berehalako sentimenduan zuen oinarria. Eta halaxe da: sentimendua ez da sekulan nahastutzen, baina zentzumena bai, nahastutzen da, sentimendua behar ez bezala interpretatzen duenean. Landugabeko sentimendu batzutatik abiatzen da Rousseau, ondoren berauok logikoki deduzitzeko. Ondorio arrazionalen aldera arrimatzen denean, bere buruaz kontsekuente da, eta indarrez eramaten du berekin pentsatzen dabilen irakurlea.

Mundutik apartaturik, bere sentimendu puruek eta imajinazio handiak eraiki zuten Rousseauren munduaren kuadroa. Mundu horren baitan eraiki zituen, baita, Rousseauk Klasea eta jeinu-gizonak. Benetako munduan sartu zenean, bada, hura atsekabea benetako jakintsuen errealitatea behatzean! Behatu zuen nola meritu gabeko jendea, erdipurdizkoa, zen garaiera neurtezinetara altxatzen zena. Behatu zuen nola gizon hauentzat ez zegoen ez on ez txarrik, ez justizia ez injustiziarik, eta nola gizadia sakrifikatzeko prest zeuden edozein antoju asebetetzeko. Behatu zuen nola gizon hok ez zuten norberekiko ohorerik eta nola gutxiespenaz so ziren beraiek haina jakintsu ez zirenei. Behatu zien, –hau Alemanian ere ikusten dugu gaur- nazioaren hezitzaile eta irakasle izan behako zuketen horiei, nola jausten ziren arrazoia galdu zutenen oinetara; eta garaiko zientzialariei antzeman nola zentzugabekeriaren eta bizioaren menpe jartzen ziren. Euren ikerketetan ez zuten galdekatzen: hau egia ote? Balioko al du gizona hobetzeko? Baizik eta: atseginez adituko al du hau jendeak? Ez zuten galdekatzen: probetxuzkoa izango ote du hau gizadiak?, baizik eta: probetxuzkoa izango ote dut hau nik? Zenbat diru irabaziko dut? Edota: irabaziko ote dut Printze ergel horren faboretxoa? Egingo ote dit irri emakumezko eder galant horrek? Minez behatu zuen garaiko gizon horien umiliazioa. Hori guzia behatu zuen eta bere sentimenduak, kitzikan eta defraudaturik, garaiko gizonen aurka errebelatu ziren, oldarkor.

Ez diezaiogun Rousseauri oldarraldi misantropo hau aurpegiratu, bere baitan ufada zerutiarra sentitzen duen arima noble baten seinale ematen baitu. Batzuetan bere kexak betiereko Probidentziaraino loratzen ditu Rousseauk: hauek ote nire anaiak? Hauek ote bizitzaren galtzadan egokitu zaizkidan anaiak? Bai! Nire figura berdina dute, baina gure arimek ez dute ahaidetasun izpirik, euren lengoaia ez da nirea, ez eta nirea beraiena; euren hitzen murmurioa entzuten dut, baina ez dut nire bihotzean horien zentzuaren giltzarik aurkitzen. Ai, oi, ai, probidentzia betierekoa! Zergatik jaioarazi nauzu holakoon artean? Edota, behin halakotz jaiorik, zergatik jarri dizkidazu nigan halako sentimenduak, zergatik jarri nire barna zerbait hobea eta loratuagoa baden bihozkada intuitibo hau? Zer dela-ta ez nauzu besteen berdin egin? zer dela-ta ez duzu jarri nire bihotzean besteenetan adina zitalkeriarik? Orduan bai, bizi ahalko nukeen pozik.

Ez da dudarik Rousseau ondradua zena beste gizonekin eta hainbeste laudatutako egoera naturalera itzuli nahi zuena; positiboki erakusten du desira hura bere agerraldi guztietan. Honako galdera egin dezakegu: zertzen Rousseauk egoera naturalean bilatzen zuena? etenik gabe, askotariko beharrizanek murriztuta eta txikituta ikusten zuen bere burua. Horrexek tormentatzen eta etsitzen zuen Rousseau, beharrizanen halabeharrak. Beste edozeinentzat huskeria zena, hark gizakiaren okerkeriaren iturburutzat zuen. Beharrizanek okerbidera inpulsatzen zuten Rousseau, bertutetasunetik urruntzen. Egoera naturalean biziko banintz, pentsatzen zuen, ez nuke horrenbeste behar ez-asebeteen tormenturik ukango, ez eta beharrizanok desondraz asetzeko tentaziorik ukango. Egoera naturalean zegokeen bakea. Bitartean, besteek oprimituta aurkitzen zen, bere beharrizanen asebetetzeari kontran jarriak baitzeuden. Gizadia ezta gaixtoa naturaz, sinisten zuen Rousseauk, eta guk ere hala sinisten dugu; mindu zutenetatik nehork ez zukeen minduko beharrizanik sentitu ezean. Inguruko guziak egoera naturalean bizi izan balira, bakea izango zukeen Rousseauk. Baina, zertan enpleatuko zuen egoera baketsu hori Rousseauk? Ezta dudarik,  egoera kulturalean, atseden aldiri ttikienik zuenean, enpleatzen zuen gauza berberean: bere patuaren eta eginbeharren hausnarketan; bera eta gainerakoen hobekuntzan lanean. Eta nola egingo zukeen halakorik egoera naturalean, gizarte zibilizatuak ondutako ilustraziorik gabe? Oharkabean, kulturaz baliatzen zen Rousseau, kulturaren aurka egin eta jendartea egoera naturalera bideratzeko. Suntsitu dugu Rousseauren sofisma, lan handiegirik gabe desegin ditzakegu bere paradoxak.

Rousseauk ez zuen egoera naturalera itzuli nahi giza-kultura suntsitzeko, zibilizazioren egoerak dakartzan beharrizanetatik emantzipatzeko baino. Positiboki egia da gizona idealera [progresua] hurbiltzen doan heinean errazago izango duela bere beharrizan sensibleen asebetetzea, eta gero eta errazago izango duela bizitzea; lurzoruaren emankortasuna handituko dela, klima leunduko, eta asmakuntza eta aurkikuntza andanek distrakzioak eta gozamenak biderkatuko dituztela; gainera, arrazoinak bere inperio zakarra mundutik zabaltzen duen heinean, gizakiak gero eta beharrizan gutxiago sentituko ditu, eta ez egoera naturalean bezelakotz beren asetzea ezagutuko ez duelako, beraiengandik emantzipatu ahal izango delako baizik. Geroz eta errazago gozatu ahal izango du erosotasunaz, betebeharrek oztopatuko ez dutelako, eta ondraz lortu ahal ezin duen hori gabe igarotzen jakingo du. Egoera hau idealki hartuz gero, eta ideal den heinean eginezin bilakatuko da, poeta zaharrek deskribatzen zuten lanik gabeko gozamenaren urrezko garai bihurtuko da. Hori hala, etorkizunean bilatu behar da Rousseauk eta poeta zaharrek iraganean jarritako garaia.

Rousseauk ahaztu zuen ideala esportzuaren, nekearen eta lanaren bitartez soilik lor ziekeela. Natura gogorra eta basatia da gizakiaren eskurik gabe, eta halaxe behar du, gizona bere egonean-egote naturaletik atera dadin eta natura jorra dezan; modu bakarra huraxe produktu natural huts izatetik izaki arrazional izatera igarotzeko. Eta, egiazki, aterako da: abentura berri bakoitzean Zientziaren Arbolatik sagarra dastatzen du; Jainkoaren berdin izan nahia bere naturan zintzelaturik du gizakiak.  Egoera naturaletik ateratzeko egiten duen lehen pausuak nekean eta minean hondoratzen du. Bere beharrizanak biderkatu egiten dira, asebetetzea eskatzen dute sutsuki; baina gizona naturaz da alper eta nagi, eratorria den materia bezalakoxea. Hementxe hasten da nagikeriaren eta beharrizanen arteko porroka zakarra; aurrenekoek irabazten dute, baina bigarrenek beti dute kexu mingotsa. Kopeta izerditsuaz landutako lurra ureztatu beharra du, eta erresumindu egiten da minez dituelako eskuak, arantza zorrotzak eta kardabera takarrak direla-ta. Beharrizana ezta bizioen gorena, lanerako eta bertuterako akuilua baizik; nagikeria da bizioen gorena. Ahal bezainbeste gozatzea eta ahal den gutxien lan egitea, horixe gizon perbertituaren araua. Eztago osasunik alperkeria hau gainditzen eztuenarentzat, bere poz eta gozamen guztien jatorria lanean topatzen eztuenarentzat.  Gure beharrizanek sentiarazten diguten mina horra dago bideraturik, lan egin dezagun kitzikatzera.

Horixe da minaren jomuga, inperfekzioaren aurrean sentitzen dugun minarena, batik bat: gizakiaren mixeria eta galbidea. Min hau sentitzen eztuena gizon maltzur da. Sentitzen duena gainetik kentzen saiatuko da, duen indar guzia erabiliko du, ahal duen heinean, inguruko gaixkia gutxitzen. Horretara bideratutako lan guzia alperrikakoa izan dela suposatuz gero ere, galbidearen aurka erabilitako lanean jarritako sentimendua nahiko izango du mina ahazteko. Horixe falta izan zitzaion Rousseauri. Izan zuen energia, baina energia hori pasibo zein gehiago aktibo baino; gehiago sufritzeko, porrokatzeko baino; sentitzen zuen, sutsuki, gizonen zitalkeria; baina eurak laguntzeko energia gutxiago sentitzen zuen; bera nola sentitu, hala epaitzen zituen besteak; eta bere sufrimendua erremediatzeko eskatzen zuena eskatzen zuen gizateria osoaren sufrimenduak erremediatzeko. Sentitzen zuen min, baina ez zuen sentitzen gizateriak elkar-laguntzeko badituen energiarik.

Izan bezate bakea bere errautsek, eta goraipatua izan bedi bere memoria! Berak ere porrokatu zuen. Arima askotan piztu zuen sua, askorenak joan ziren beraz haratago. Ordea, bere irakaspenetatik interesgarriena zaigunak, arrazoimenaren garaipen progresiboak, makalak, landuak pasioen aurkako borrokan, guretzat ezkutuan dirau. Norbera hezten du Rousseauren dizipuluak. Maisuak ezpaitu inolako nortasunik garatu arazten. Rousseauren dizipulua onen artean on litzateke; baina txarren artean, non ez ote dute txarrek aginduko?, erabat zorigaiztoko.  Hori hala, Rousseauk, arrazoimena bakean deskribatzen digu, ez ordea porrokan; sensibilitatea ahultzen du, arrazoina indartu beharrean.

Gure mendeko gizonik handienetakoaren eredua jarri nahi izan dizuet nolakoa izan behar ez duzuen jakin dezazuen. Harik eta hobeago eta zintzoago izan, are mingarriagoa izango da datorkizuen esperientzia. Ez zaitzatela, baina, minak mendean hartu, irabaz diezaiozue ekintzaren bitartez. Mina ezinbestean dago. Beharrezko faktorea da gizakiaren hobekuntzaren planean. Pausoa gelditu eta gizakiaren galbideaz negar egitea, hari eskua luzatu gabe, ahulkeria da. Hura zigortzea eta lotsaraztea, nolakoa izan behar duen erakutsi gabe, gupidagabekeria da. ekintza, ekintza; horixe da erremedioa eta huraxe gure patua.

Turismue gora ta gora turismue!

Tajuzko artikulu bat idazteko astik ez ta kezka bat gaurkuen plazara. Astebeteko epien hiru notizi uztarrian udalak turismue bultzatzeko eindako ekimenakin. Hiru aldiz turismo zinegotziye uztarriako albistetako argazkitan… (hemen beyen notiziyek)

http://uztarria.eus/aktualitatea/1526573796

http://uztarria.eus/aktualitatea/1526470252

http://uztarria.eus/aktualitatea/1525779821

Ta nere kezkie da: Pentsau al du udalak guk nahi al deun gure herriyen turismue hainbeste bultzatzie? Parte-hartzie hainbeste bultzatzeun udal jator horrek zeatik eztigu galdetzen aber gure herriyen turistak ibiltzie interesatze altzaigun? Segi letzen!

M11ko auziperatuak aske

Datorren astelehenean hasiko da lehengo urteko martxoaren 11an Errepresioari autodefentsa lemapean Iruñean izandako manifestazioaren harira auziperatuta dauden 4 gazteen aurkako epaiketa. Terrorismo delituak egozten zaizkie gazte horiei eta 7 urteko espetxe zigorra nahiz isun ekonomiko handiak eskatzen dizkiete. Terrorismo delitua egozteko arrazoia lehen aipatutako manifestazio hartan istiluak eragitea da.

Ez gara sartuko epaitzera manifestazio hark zer etekin eta zer kalte politiko ekarri zion hura deitu zuten eragileei. Iruditzen zaigu ongi baloratu behar direla horrelako ekintzak, gutako lau lagun zazpi urterako espetxean sartzea oso prezio garestia da kaleak hartu nahi dituen mugimenduarentzat. Dena den, aipatu behar da Errepresioari autodefentsa dinamika manifestazio harekin amaitu bazen ere, aurretik 17 hitzaldi eman zirela eta errepresioaren gaiari hautsak kentzeko balio izan zuela. Argi ikusi zen sistema kapitalistaren aurka lanean dihardugun eragileok beti jasango dugun errepresioaren aurka antolatu eta ildo jakin batzuk markatu beharra dauzkagula.

Kontuak kontu, epaiketari eta delituei buruz hitz egitea zen gaurko asmoa. Epaiketa deitzen baitiote, izan ere, demokraziaren hedabide ofizialetan astelehenean hasiko den zirkuari. Istiluak eragitea izan zen lau gazte hauen delitua. Multinazional handien komertzioei harriak botatzea eta poliziari aurre egitea, alegia. Polizia egunero zapaltzen gaituen estatu kapitalistaren zaindaria da, ez ahaztu hori. Eta egun hartako istiluak poliziak berak hasi zituen manifestaziorako baimenik ez zegoela argudiatuta, ez ahaztu hori ere. Izan ere, baimena eskatu behar zaio sistemaren aparatu den instituzioren bati haren jardunaren aurka egiteko manifestazio baterako. Argi izan dezatela, ez daukagu etsaiari baimena eskatzen ibiltzeko beharrik.

Biolentzia erabiltzea egozten zaie auziperatuei. Baina botere burgesak egunero erabiltzen du biolentzia. Estatua da botere horren aparatu nagusienetakoa. Eta estatuaren errepresio aparatuena da agian biolentziarik nabarmenena (bisualena), hori ikusarazten lagundu zuen Iruñeako manifestazioak, manifestariek botilak eta harriak botatzen zituzten bitartean, gerrako trajeak zeramatzaten poliziek armak erabili baitzituzten. Baina badira biolentzia ikusezinagoak ere. Tartean egun hartan erasotuak izan ziren multinazionalek erabiltzen dutena lan-baldintza eta soldata negargarrien bidez; alde batetik prekarietaterik miserableenean lan egitera behartzen dituzten hemengo langileen aurkakoa, eta bestetik, are gordinagoa, herrialde pobreenetan josten edo beste edozertan esklabo dituzten langileen aurkakoa. Iruñean aurre egin zitzaion biolentzia horiei, eta are biolentzia handiagoa izan daiteke erantzuna; 7 urte ziega zuloan. Gizarteak, tristea den arren, asimilatuta dauka eta onartzen du sistema kapitalistaren biolentzia, eta asaldagarria egiten zaio lau gaztek harriak botatzea (gogoan izan parlamentuko talde politiko guztiak atera zirela manifestarien moduak arbuiatzera, inor ez poliziarena).

Botere burgesak zapalduta nahi du langileria, bere interesak ahalik eta errazen gauzatzeko. Baina zapaltzaileak eta zapalduak dauden bitartean beti izango da gerra. Klaseen arteko gerra. Modu gordinean izan zen Iruñeako enfrentamendua, beste enfrentamendu bat izango da gazte hauen absoluzioa beharrezkoa dela ikusarazteko gainerako hedabide eta iritzi-sortzaileekin egin beharko duguna. Biak ala biak dira klaseen arteko gerrako enfrentamendu.

Gerran bere armak oso ongi erabiltzen ari da burgesia. Esan bezala, botere burgesa mantentzeko eta zapalkuntza betikotzeko aparatua da estatua, eta horren barruan daude inoiz banaturik egon ez diren hiru botereak; parlamentua, epaitegia eta txakurtegia. Hiru botere horien artean artikulatzen da botere burgesarekin, eta beraz langileon aurkako zapalkuntzarekin, amaitu nahi duen ororen aurkako errepresioa; horretarako, txakurrek egin zuten egin beharrekoa, eta orain epaitegiari dagokio bere lana burutzea. Eta egon ziur, ez du hutsik egingo.

Gerraren beste aldean gaudenon zeregina, oraingoz, zirku hau jendeari ikusaraztea da. Zapaldua den oro ohartaraztea beren alde ari ziren lau gazte doazela zulora. Estatuaren errepresioa salatu nahi zutela, eta erantzuna are errepresio gogorragoa izan dela. Noizbait botere erreal bat artikulatzeko gai izateko urrats txikiak dira hauek. Klaseen arteko gerra irabaztetik urrun gaude oraindik botere hori ondo osatuta izan artean.

Beraz, batetik dei egiten dizuegu auziperatuen absoluzioaren alde egingo diren mobilizazioetan parte hartzeko. Gure herrian zehazki bihar, hilak 18, elkarretaratzea egingo dugu anbulategi aurrean 18:30etan: Gaztetxearen eta Ikasle Abertzaleen izenean deitu da mobilizazioa. Bestetik, animorik eta elkartasunik beroena Oreretako gazteei eta Juleni.

M11Ko auziperatuak aske!

 Azpeitiko gazte batzuk.

IZENA ETA IZANA

 

Zein zara?  /  Nor zara?  galderek behar dute erantzun bakar bat,

zarena…. nahizena… definitzeko aiña

balioko duen hitz solte bakana,

Izena.

 

Zer zara? galderak behar omen du erantzun bakar bat,

zarena…. nahizena… deskribatzeko aiña

balioko duen hitz solte bakana,

Izana.

 

Norbere izana nekez deskribatu genezake hitz solte batean, kanpo begirada batek deskribatutako esanean, jendeak badu joera oinarritzeko bere lanbidean, garenaz eta izan nahiaz pentsatu eta hausnartu beharrean.

 

Pertsonarik “xinple” eta “gizajoenak” ere baditu bere izana deskribatzeko bi hitz.

Atxiloketa

Norbait faltsukerian aritu bide zen Josef K.ri buruz hizketan, berak inolako txarkeriarik burutu gabe atxilotu baitzuten goiz batean. Grubach ugazabandrearen sukaldaria, egunero zortziak aldera gosaria ekartzen ziona, ez zen orduan azaldu. Lehenengo aldiz gertatzen zen halakorik. K.k beste pixka batean itxoin, eta oheko burkotik ikusi zuen etxe parean bizi zen andre zaharra, ohi baino jakinmin handiagoz begira; hartan, harrituta ezezik gosetuta ere bai, txirrina sakatu zuen. Berehala, atea jo ondoren, berak etxean sekula ikusi gabeko gizon bat sartu zen. Argala baina gorputz sendokoa, traxe beltz estua soinean, bidaijantzien antzera ongi hornituta, tolestura, sakel, bukle, botoi eta gerriko, oso itxura praktikoarekin, nahiz argi jakiterik ez egon haiek denek zertarako balio zezaketen.

Segi letzen!

Boezio eta etsaia garaitzea

Boezio (480 – 524/5) erromatar filosofoa izan zen. Familia onekoa eta bere bizitzan botereduna izan bazen ere, Bizantziar Inperioaren alde konspiratzeagatik denbora gutxian bere ondasun guztia galdu zuen. Atxilotu, kondenatu eta erbesteratu egin zuten, azkenean heriotzeraino jipoitu zuten arte. Erbestean Filosofiaren kontsolamendua obra idatzi zuen, etengabeko exekuzio mehatxupean. Azpiko testu zatia obra horretako I. liburuko pasarte bat da. I. liburuan, Boezio desterratuta eta gartzelan aurkitzen da justizia eta egia lortu nahi izateagatik eta Filosofia agertzen zaio andere handi eder baten forman kontsolamendua emateko. Zera esaten dio:

Segi letzen!

Ez dago beste biderik. Iraultza ala sumisioa.

Askotarikoak izan dira mundu osoan zehar, zapalduon historia luzean eman diren saiakera iraultzaileak. Aipamen berezia egin diegu Maiatzaren Lehen honetan, langile iraultzaile ororen ereferentzia diren 1871ko Frantziako saiakera iraultzaileari edota 1917an mundua astindu zuen iraultza boltxebikeari. Biak ala biak, esplotazioa mundutik behin betiko ezabatzetik hurrun gelditu izanagatik, garaituak izanagatik, munduko iraultzaile guztion begirunea dute. Saiakera egite hutsagatik batetik eta bidean utzitako ekarpen eta irakaspen guztiengatik bestetik. Irakaspen hauei so eginez soilik izango da posible garaipena.

Gure herriko mugimendu iraultzaileak ere porrot gogorra jasan du zalantza izpirik gabe. Porrot honek hurrengo saiakeraren hazia jartzeko balioko digulakoan nago, baina zintzotasunetik ez bada egoera irakurtzen, porrotera hamarkada luzez kondenaturik gaude.  Zapalduon zientzia, errealitatea irakurtzetik hasi behar da, eta ez errealitatea itxuraldatzetik. Honela, ETAk poliziaren esku bere tresnak jartzean, herriari eman dizkionaren antzezpena zertarako egin duen galdetu diot neure buruari. Aldi berean, biolentziaren monopolioa bi estatuen esku uzteak bakerantz gerturatu gaituenaren ideia okerra zabaldu nahi da: “hoy es un día histórico, en el que el país está feliz. Yo quiero compartir esa felicidad con toda la gente de mi país” Arnaldo Otegi ETAren desegiteaz ari da.

Segi letzen!

DENA EZ DELAKO GEZUR EDO EGIA

Paseoan noa etxera bidean, eguna joan da jada, ilunak gain hartu du berriro, eguneroko norgehiagoka amaigabean. Haizea leun dabil udaberriko gau eder honetan, zerua… ez, zerua ez da oskarbi nahiz han hemenka ilargiak muturra ateratzea lortu. Paseoan noa, gaurko gauaz hausnarrean, gau polita gaurkoa, aspaldi atera ez ziren konbertsazioak atera dira gaurkoan, gaurkoa erreza izan da. Hitz batek bestea ekarri du atzetik, galdera batek bestea eta zalantza… ongi etorria izan da, arrazoia izatearen rankinga gaur, itzalita balego moduan.

Ederra da inora heltzeko presarik izan gabe oinez ibiltzea, ibiltzea soilik hurrengo pausua… Ostia!!! Hori dek sustue!! Zerrek heldu zik eskutik??? Metro bateko jauzia eginaz batera begiratu dut atzera, berton marrokiar itxurako gizon bat dago begi ilun eta handiekin niri begira, ixilik, eta ni bere begiei begira. Gizon begi handi honek azalean zerbait arraroa du, aurpegiko eta eskuetako azalak zuri itxura hartzen baitu lehorraren lehorrez, azala hautsi diotela dirudi. Ile motz eta beltza du, bakantzen hasia, 40-50urte artean ibiliko da. Segundo batzuk pasa dira erreakzionatzea lortu dudanerako, orduan, eskutik heldu elkarri eta paseoari ekin diogu berriro. Ixilik goaz, behin elkarri helduta hitzek baliorik ez balute moduan, baina bat batean bere hitzek nire barrunbetatik atera naute.

– – Gau ederra
– – Ederra gaua bai.
– – Gaurkoa berezia da.
– – Ba egia esan aspaldi duk ez niala horren gustura gauez pasiatzen. Hi ere ze paseatzera atera haiz?
– – Bai beno, horrelako zerbait… familiarekin gelditu naiz, etorri nahi?
– – Bale, zeatik ez.

Berriro ere ixiik goaz, nire barnean sartu naiz berriro, eta elkarri heldutako eskua da kanpoko mundurako lotura. Neure buruari galdezka nabil ea nor ote den gizon hau, oraindik izenik ere ez dakidan gizon hau. Baina jada izena galdetzeak zentzua galdu du, ez da garrantzitsua, eskutik helduta goaz. Bat batean eskua askatu dit.

– – Iritsi gara.
– – Nora? Non daude?
– – Orain etorriko dira.

Hori esan bezain laster, hor agertu dira bi emakume, ama eta alaba. Alaba ni baino urtebete gehiagoko neska bat da, bizitza guztia inguruan ibili baina guztira lau hitz egitera iritsi ez naizen pertsona horietakoa, ama ez dut ezagutzen eta maleta handi batekin datoz. Elkar ikusi orduko besarkada eta muxuak izan dituzte elkarrentzat opari. Ni atzean nago, lasai bezain harraro, begira. “Alde egiteko momentua iritsi ote?” pentsatzen hasia naiz, baina bat-batean moztu nau.

– – Goazen, bagoaz.

Bakarrik hasi, eta orain lau gara paseoan goazenak, beno gu laurok eta maleta handi bat. Ixilik goaz berriro, hilaran goaz zabal, espaloi guztia guretzat hartuaz, furgoneta pare baten odora iritsi garen arte. Furgoneta inguruan gazte talde bat dabil bidaiaren bati ekiteko trasteak sartu eta sartu, ozen hitzegiten dute gaueko ordu txikiak izanagatik, marruekosera eskalatzera doaz entzun dudanagatik. Begiek dir-dir eigiten diete, adrenalina nabari da giroan, lanean pasatako hilabete luzeen ordaina iritsi da antza.

Gazte taldearengana hurbildu dira bi emakumeak maleta eskuan, gu biok elkarri eskutik eutsi eta begira geratu gara.

– – Iepa gabon, ze bidaiatzeko gogoz?
– – Bai desiatzen, ordu dexente ditugu aurretik baina, gero, puafff lekuak merezi du!!!!
– – Dena hitzeginda bezala ezta?
– – Bai, beno, maleta horren neurria izan ezik beste guztia bai.
– – Sartuko duzue ezta?
– – Beharko!!
– – Ongi zaindu gure txikia bale?
– – Lasai egon horregatik, gure kontu, etxeko ate aurrean utziko dugu.
– – Eskerrikasko, ikusi arte!
– – Ikusi arte.

Gugana hurbildu, eta niri eskua emanda dagoen 10 urte inguruko neskatoa agurtu dute ama alabek, jarraian begiak malkoz beterik hurrundu dira gaueko iluntasuenan ezkutatu diren arte.

Ni xok egoeran gelditu naiz, 40 urte inguruko gizon bati eskua emanda egotetik, 10 urte inguruko neskato bati eskua emanda egotera pasa naiz eskua ireki gabe, xok eogeran nago. Xok egoeran eta neskatoaren begi ilun handi eta azal leunari begira. Ez da ganorazko hitzik atera nire ahotik.

– – Baina nola…
– – Nire aitarengana itzuli behar dut, gaixo dago, oso gaixo. Gorputz guztiko azala lehorraren lehorraez hautsi eta erori egiten zaio. Hankak lurrean ipintzeko gai den artean ikusi nahi dut. Familiarekin gelditu naiz, etorri nahi?

Hori esan, masailean muxu bat eman eta furgonetara igo da neskatoa. Ni begira gelditu naiz, eta begira nengoen artean furgoneta arrankatu eta joan egin dira, besterik gabe, itsasoa zeharkatzeko asmoz.

Nik berriro paseoari ekin diot gertatua ulertu ezinik, berriro bakarrik. Gertatua amets bat bailitzan ekin diot aurrera. Etxera iritsi eta ametsa idatzi dut, ametsa balitz gustatuko zitzaidalako idatzita edukitzea, eta nork jakin, agian egun batez kontulepon idaztea.

Dena ez delako gezur edo egia, gora ametskeria.

kontukomeri

Galdera batzuk

Gaurkoako, denboriek jan naunez, nere amai kaso ein ta hainbeste afirmaziyo infumable botaberrien, galdera batzukin natorkizue. Ia baliyo dun ariketa honek kontu lepoko partehartzie pixkat animatzeko (hori bai, kaka zarra re baliyo eztun adierazpen askatasunen jabe diela uste deben prepotente danai beto fulminante bat jarrita). Segi letzen!

« Sarrera zaharrak

© 2018 Kontu Lepo